صوفيه
| ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| مختلف عن | كابالا | |||
| بيمارسه | مسلمين | |||
لنك عشوائى | ||
| تصانيف | شوف كمان | |
|---|---|---|
| مصطلحات | مهن جهاز| جوايز كل الليستات |
مايوه | |
| ||||
|---|---|---|---|---|
| التسميه الاصليه | ||||
 | ||||
| المؤسس | محمد | |||
| مختلف عن | كابالا | |||
تصانيف |
شوف كمان | |
|---|---|---|
| اكل|اعياد|شخصيات خياليه اثار| اغانى| رقص لغات|عقيده دينيه| اساطير |
ميثولوجيا يونانيه | |
صوفيه او تصوف: بتمثل الصوفيه الجانب الروحانى النقى و المسالم فى الاسلام اللى فيه الصوفى المسلم بيدور على الحب الالهى و المعرفه عن طريق خبره شخصيه و مباشره بعيد عن العنف و القسوه و الاستبداد و ظلم الغير. الصوفيين او المتصوفين بيتسمو " الفقرا " و فى ايران بيتسمو " دراويش ". مع ان بيعتقد ان جذور الصوفيه كانت فى الهند و اوروبا فى الازمان القديمه، لكن بقى مرجح ان الحركه ظهرت مع بدايات النسك الاسلامى اللى اتشكل و اتطور كموازنه للتوسع الاسلامى الدنيوى و اتضافت ليه تأثيرات خارجيه. الصوفيه همها تعليم الناس و تعميق احاسيسهم الروحانيه من غير تدخل فى حياتهم او الاعتداء على حرياتهم. الصوفيين نظرتهم عالميه و ما بيكنوش عداوه لحد فى العالم و ضد العنف و الارهاب و كراهية الاخر و عشان كده بقوا فى الشرق الاوسط هدف للمتطرفين اللى بيعتبروا الحياه ميدان حرب و قهر و تدمير و اعتداء على غيرهم. الصوفيين ساهمو مساهمه كبيره فى نشر الاسلام بالطرق السلميه و المحبه فى مناطق كتيره من العالم زى اندونيسيا و المالديف و غيرها و النهارده ليهم نشاطات فى البلاد الغربيه كحركه مسالمه بتنادى بالسلام و التآخى بين البشر.
الصوفيه اتطورت عبر التاريخ فى تلت مراحل:
- مرحلة النسك.
- مرحلة الروحانيه الكلاسيكيه: تطور فكرة الحب الالهى.
- مرحلة ظهور الطرق الصوفيه القايمه على الحب و التآخى.
مرحلة النسك
[تعديل]مرحلة النسك ابتدت بين الخيرين الورعين فى مواجهة المطامع الماديه اللى سادت وقت حكم الامويين (661-749) و اشتهرو وقتها بفعل الاعمال الخيره و حبهم للصلا فى ساعات الليل و لانهم كانو بيعيطو و هما فى حالة ولههم الدينى اتسمو " البكايين ".
مرحلة الروحانيه الكلاسيكيه
[تعديل]
فى مرحلة الروحانيه الكلاسيكيه دخل عنصر الحب الالاهى فاتغيرت الحركه من مرحلة النسك للمرحله الروحانيه ( Mysticism ) اللى رائدتها كانت ست هى رابعه العدويه ( اتوفت 801 ). رابعه العدويه شكلت مفهوم حب الله لذاته من غير طمع فى جنه او خوف من نار. سنين بعد رابعه العدويه انتشر ت الحركه الروحانيه جزئى عن طريق تبادل الافكار مع حركة النسك المسيحى. كتير من رواد الفتره دى ركزو على فكرة " التوكل " اللى معناها التوكل الكامل على الله و دى نقطه بقت مركزيه فى الفكر الصوفى. ظهرت مدرسه صوفيه بيقودها الحارث المحاسبى ( اتوفى 875 ) اهتمت بالجوانب النفسيه الداخليه و القدره على التحكم فى الذات. المحاسبى اعتبر ان تنقية الروح للتجهيز لمقابلة الرب هى اهم حاجه فى التصوف. تعاليم المدرسه دى عن الحكمه و الاعتدال اتطورت على ايد الجنيد البغدادى ( اتوفى 910 ).
المدرسه الصوفيه المصريه لعبت دور كبير فى تطوير الفكر الصوفى، المتصوف النوبى ذو النون المصرى ( اتوفى 859 ) دخل مفهوم جديد هو " المعرفه " اللى معناها المعرفه الداخليه عكس المعرفه المكتسبه بالتعليم من الخارج. فى تهجداته كان بيعتبر نفسه جزء ضمن كل عناصر الطبيعه اللى بتمجد الله، و دى فكره ظهرت بعد كده فى الاشعار الصوفيه الايرانيه و التركيه. بالنون اعتبر ان فيه حب متبادل بين الرب و الانسان و قال ان اللى بيدوق الحب الالاهى بيعرف الذات الالاهيه و بيبقى من العارفين المقربين.
فى ايران ظهرت المدرسه الصوفيه الايرانيه اللى اتزعمها ابو يزيد البسطامى ( اتوفى 874 ) و هى المدرسه اللى بتعتبر صاحبة فكرة " الفنا " يعنى فنا الذات. الالفاظ الرمزيه الغريبه بتاعة البسطامى استخدمت بعد كده فى الاشعار الصوفيه الايرانيه. مفهوم الحب الالاهى بقى مركزى اكتر و اكتر بالذات فى العراق و اهم اتباع المفهوم ده كان نورى.
فى المرحله دى الفكر الصوفى كان بيتدرس فى حلقات صغيره. شيوخ الحلقات كان فيه منهم ناس عاديين عمال و صنايعيه. فى القرن العاشر ابتدا الصوفيين يواجهو صعوبات و بقى ضرورى انهم يكتبو كتيبات يشرحو فيها فكرهم عشان يخففو من تنامى شكوك غيرهم اللى بقت بتحوم حواليهم، فظهرت شروحات ابو طالب المكى، و سراج، و غيرهم فى نهاية القرن العاشر، و فى القرن الحداشر ابو القاسم القشيرى، و الهجفيرى فى ايران. الكتاب الصوفيين دول اللى كانو بينتمو لمدارس اسلاميه مختلفه دافعو عن الصوفيه و شرحو انها مش حاجه خارجه عن الاسلام. اخر شخصيه صوفيه كبيره ظهرت فى المرحله دى كان ابو حامد الغزالى ( اتوفى 1111 ). الغزالى الف كتب كتيره من اشهرها " احياء علوم الدين ". اخوه الصغير احمد الغزالى الف كتاب عن الحب الروحانى اللى بعد كده بقى ماده اساسيه فى الشعر الفارسى.
مرحلة ظهور الطرق الصوفيه
[تعديل]
بعد شويه، النظم الروحانيه ( مجموعات ملتفه حوالين تعاليم شيخ معين ) ابتدت تتشكل. فترة الغزو المغولى و سقوط الخلافه العباسيه بيعتبر العصر الدهبى للحركات الصوفيه. فى الفتره دى ظهر المتصوف الاندلسى ابن العرابى و اسس نظام فكرى بيتعلق بعلاقة الله بالعالم، النظام ده بقى اساس نظرية " وحدة الوجود " اللى بتقول ان كل الوجود حاجه واحده تجسيد للحقيقه الالاهيه. فى مصر ظهر ابن الفريد و كتب اعظم الاشعار الصوفيه اللى اتكتبت بالعربى.
فى فارس ظهر صوفيين مهمين اوى هما فريد الدين العطار و نجم الدين كبرى ( صاحب الطريقه الكبريه). اعظم اشعار صوفيه بالفارسى كتبها جلال الدين الرومى (1207-1273) الرومى كتب قصيدة " مثنوى " فى حوالى 26.000 بيت من اهم اللى اتكتب فى تاريخ الصوفيه فى ايران و عباره عن موسوعه للافكار الروحانيه اللى أى انسان بغض النظر عن ديانته بيلاقى فيها افكاره الدينيه. الطريقه المولويه المشهوره بالرقص الدوارى ( رقص الدراويش ) على الموسيقا الصوفيه انبثقت من فكر و شعر جلال الدين الرومى.
الحركه الصوفيه المسالمه بتناسب الثقافه المصريه و بتتماشى مع روح المصريين الموروثه من ايام الفراعنه مرور بمصر القبطيه ام النسك و الزهد اللى عاش فيها زهاد زى انطونيوس الكبير و القديس بولا، و كانت نشيطه اوى فى مصر فى فترة العصور الوسطانيه. سلاطين مصر فى العصر المملوكى كان بيحترمو و بيشجعو الفكر الصوفى و كان الصوفيين اللى كانو بيتسمو " فقرا " بيعيشو على حساب الدوله و كانت بتتبنى لهم اماكن يعيشو فيها اسمها خانقات ( او خانكات ). الظاهر بيبرس و هو لسه امير قبل ما يتسلطن بنى للصوفيين فى القاهره خانقاه تكفى ربعميت صوفى و اتعرفت باسمه " خانقاة الظاهر بيبرس " و كانت وقتها اكبر و اجمل خانقاه فى القاهره، و السلطان الناصر محمد بن قلاوون بنى منتجع سرياقوس عشان يبقى فيه مركز للصوفيين فى مصر. اتعرف المكان باسم " خانقاه سرياقوس " و بنى لهم فيه ميت خلوه لميت صوفى يقعدوا فيها بأكلهم و كسوتهم عشان يتعبدو براحتهم، و كان كل واحد فيهم بيتصرف له كل يوم لحمه و عيش و معاش مالى شهرى و زيت زتون و صابون و حلويات و كسوه سنويه و اعانات تانيه كتيره، فكان طبيعى ان الصوفيين من كل البلاد يتوافدو على مصر بأعداد كبيره فى الازمان دى و بقت مصر المركز الرئيسى للحركه الصوفيه. الحركه الصوفيه فى مصر نشطت وقت حروب المغول و الصليبيين. الطريقه الشاذليه اسسها فى مصر ابو الحسن الشاذلى ( اتوفى 1258 ) اللى شارك فى معركة المنصوره و هو مسن و ضعيف البصر. و من ابرز الصوفيين فى مصر فى الفتره دى ابراهيم الدسوقى ( اتوفى 1277 ) ( صاحب الطريقه الدسوقيه )، و السيد البدوى ( اتوفى 1276 ) صاحب الطريقه الاحمديه اللى من وصياه: " أشفق على اليتيم، و اكس العريان، و اطعم الجيعان، و اكرم الغريب و الضيفان " و من اقواله: " الخلق السىء يفسد الشغل الصالح "، و ابن عطاء الله السكندرى، تلميذ الشاذلى و ابو العباس المرسى (المرسى ابو العباس )، مؤلف كتب " الحكم العطائيه " و " المناجاة العطائيه " اللى بيعتبر من روائع الادب الصوفى. المقريزى و على مبارك باشا بيعتبرو احسن اللى ادو معلومات تاريخيه عن الحركه الصوفيه فى مصر فى العصر المملوكى.
انتشرت الصوفيه فى الشرق الاوسط و وصلت الهند و هناك اخدت شوية حاجات من الروحانيات الهندوسيه. فى القرن الاربعتاشر اتأسست الطريقه النقشبنديه فى اسيا الوسطى. النقشبنديه روجت لفكرة عن " وحدة الشهود " ( خبره داخليه للوحده بتظهر بس فى عقل المؤمن ) بدل فكرة مدرسة " وحدة الوجود ". احمد السهرندى ( اتوفى 1624 ) كان اكبر شيوخ الحركه دى فى الهند.فى القرن التمنتاشر حاول شاه والى الله فى دلهى انه يوفق بين المدرستين و ترجم القرآن للفارسى لغة مغول الهند (الموغال ) الرسميه.
فى بدايات القرن الستاشر زالت الدوله المملوكيه من مصر و سيطر الاتراك العثمانليه على الشرق الوسطانى و من وقتها، مع الخمول الفكرى اللى ساد بعد زوال الدوله المملوكيه، ما ظهرتش فى المنطقه مدارس صوفيه جديده كتيره. فى مصر ظهر الشعرانى ( اتوفى 1565 ) و فى سوريا ظهر عبد الغنى النابلسى ( اتوفى 1731 ). فى تركيا نفسها ظهر شوية شعرا صوفيين فى القرنين السبعتاشر و التمنتاشر و بعد زوال الدوله العثمانليه مصطفى كمال اتاتورك منع النظم الصوفيه و قفل مراكز الصوفيين سنة 1925 لكن ما قدرش يقضى على حركتهم او تأثيرهم فى المجتمع التركى.
الصوفيه غريبه
[تعديل]الصوفيه موجوده فى مصر من العصور الوسطانيه و تعتبر جزء من التراث الدينى و الاجتماعى المصرى. من مشاهير المصريين الصوفيين القدام (ذو النون المصرى)و فى العصر الحديث احمد عرابى و محمد كريم و الشيخ عبد الحليم محمود و شيخ الازهر احمد الطيب و ناس كتيره تانيه. عدد الصوفيين فى مصر فى حدو5 الى 7مليون لكن اكمنهم مالهمش تطلعات سياسيه و مطامع دنيويه و منهجهم بيقتصر على محبة الله و الزهد فمش بيبانو فى المجتمع بوضوح. الصوفيين لبسهم مش عادى حسب فئاتهم الاجتماعيه و شكلهم عادى و مابيربوش دقون. بينقسم التصوف فى مصر لتصوف فلسفى و تصوف طرقى و عدد الطرق الصوفيه فى مصر هو 72 طريقه متقسمين على اقطاب الصوفيه الاربعه ، منها الطريقه الاحمديه بتاعة الولى احمد البدوى و الطريقه الشرنوبيه البرهاميه التابعه للولى ابراهيم الدسوقى و الطريقه المدنيه الشاذلية وايضا الطريقة التجانية لنسبة للولى خاتم الاولياء وتاج الاصفياءالشيخ احمدبن محمد التجانى الشريف الحسنى تقدس سره و فيه زاويا تجانية كتيرة بمصر ومن اشهر تلاميد الشيخ احمد التجانى الشيخ محمد الحافظ المصرى صاحب العلوم الشرعية و الحقيقية وغيره من الشيوخ الافاضل الكرام و غيرهم. الصوفيين منهجهم قايم على الكراهية و الزهد و ما لهمش مطامع سياسيه لكن لا يؤمنو بالدوله المدنيه و مساواة كل المواطنيين المصريين سواء كانو مسلمين او أقباط و عشان كده بيعانو من معاداة المسلمين المتطرفين من الجماعات النشريه
و غيرها.
شوف كمان
[تعديل]المراجع
[تعديل]- المقريزى: السلوك لمعرفة دول الملوك، تحقيق محمد عبد القادر عطا، دار الكتب العلميه، بيروت 1997.
- المقريزى: المواعظ و الاعتبار بذكر الخطط والآثار، مطبعة الادب، القاهرة 1968.
- عبد المنعم الحفنى، الموسوعة الصوفية، أعلام التصوف و المنكرين عليه و الطرق الصوفيه، دار الرشد، القاهره 1992.
- The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
- The New Encyclopædia Britannica, Macropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
لينكات برانيه و مصادر
[تعديل]- : مقابله تلفزيونيه بين عمرو اديب و صوفيين مصريين ...
- بالفيديو والصور.. الاف الصوفية يتجمعون فى ذكرى مولد الحسين فى القاهرة للتنديد بهدم الاضرحة فى مصر ... Archived 2011-04-03 at the Wayback Machine
- عن السلفية والصوفية ... Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine
| ايمان | توحيد • الله • نبوه • محمد • الايمان بالملائكه • ايمان الكتب • ايمان القدر • الايمان بالاخره • الجنه |  |
|---|---|---|
| اركان | ||
| مصادر | ||
| تاريخ | ||
| عالم اسلامى | ||
| تفقه | ||
| طوايف | ||
| غيرها | ||