يزيديه

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
الصفحه دى بتتكلم عن اليزيديه و أتباعها
يزيديين فى جبال سِنجار, الحدود العراقيه/السوريه فى ال1920ات

اليزيديه (كوردى: ئێزیدی, Êzidî; عربى: يزيدى, ايزدى; سـِريانى: ܓ̰ܠܟܝܐ) هو دين كوردى من اُصول هندو-اوروبيه قديمه. اليزيديين فى الأساس متكلّمين بـ الكوردى و قبل كده كانو بيتكلمو سريانى, علشان بيقولو أصلهم أشورى. و لحد النهارده بيعيشو فى مناطق السريان فى سوريا و العراق و تركيا و عاداتهم زى بعض بالظبط. مايفرقهمش إلا اللغه الكوردى دلوقتى, و أغلبهم عايشين فى منطقة موصل فى شمال العراق. فيه مجتمعات مُحافظه فى ترانسكوكازيا و تركيا و سوريا, بس هما قلّو من ال1990ات, و أفرادهم هاجرو على اوروبا, و بالذات ألمانيا [1]. إجمالى عدد اليزيديين فى العالم هو 800 ألف و مليون.[2][3][4]

مصطلح ”داسنى“ |Dasni| بيستعمل غلط غالباً. فيه قبيله يزيديه كبيره إسمها ”داسنى“. فيه يزيديين كتير تابعين للقبيله, و الكلمتين بيستعملو بدل بعض. اليزيديين مش بيعرّفو نفسهم بـ الكلمتين دول.

ديموجرافيا

اليزيديين عاملين طايفه مهمه من أقليات عراقيه. التقديرات فى حجم طوايف أقليات العراق بتختلف إختلاف كبير, بين 70,000 و 500,000‏. الطايفيه الجورجيه قلّت جداً (قلّت من 30,000 فى التسعينات لـ 14,000 فى 2008), لكن المجتمعات المحليه فى أرمينيا كانو ثابتين أكتر (شويه 40,000 بالنسبه لـ تعداد 2001). فى روسيا, فيه 31,273 سكان يزيديين (تعداد 2002). فى سوريا, فيه مجموعتين أساسيه, فى الـ”جزيره“ و الـ”كورد دايجى“ |Kurd Daege|, عددهم تقريباً 15,000 واحد. فى تركيا, دلوقتى باقى يزيديين فى شوية مُدن فى جنوب-شرق ديار بكر |Diyarbakir|, فضل طايفه من 80,000 واحد, سنة 1970 (و قلّو لـ 23,000 فى 1985 و 377 فى 2007).

إجمالى عدد اليزيديين بين 200,000 و 300,000 شخص, بس التقديرات بتختلف بالنسبه لـ حجم سكانهم, بسبب سرية التقاليد اليزيديه لما الواحد يسألهم عن معتقدهم الدينى. تقديرات أقل بـ 100,000, و تقديرات عاليه حوالى 700,000. اليزيديين المغتربين هما متركّزين فى ألمانيا, و عددهم بين 20,000 و 40,000, فى الأساس فى نيدرزاكسن (Niedersachsen) و نوردراين-ڤيستفالن (Nordrhein-Westfalen), أغلبهم من تركيا. فى مجتمعات متشتته أصغر بـ كتير موجودين فى نيديرلاند. فيه مجموعات صغيره جداً موجودين فى بلجيكا, الدنمارك, السويد, فرنسا, سويسرا, المملكه المتحده, أمريكا, كندا و اوستراليا, إحتمال مجموعهم أقل من 5,000 واحد.

اصول اليزيديه

, فى أواخر القرن ال19

اصول اليزيديه بترجع للشرق القريب فى فترة قبل التاريخ. مع ان اليزيديين بيتكلمو كوردى, دينهم—فرع من اليازدانيه—متأثر جداً بـ من الميثرانيّه القديمه, و التقاليد الدينيه بتاعة بلاد بين النهرين, و المسيحيه و الإسلام. أماكنهم المقدسه الأساسيه موجوده فى لاليش |Laliş|‏ فى شمال موصل. اليزيديين بيسمّو نفسيهم Êzidî أو Êzîdî,‏ أو فى شوية مناطق Dasinî‏ (الاسم الأخرانى فى الأساس اسم لـ قبيله). فيه شوية علما طلّعو اسم يزيدى من اللغه الإيرانى القديمه ”يازاتا“ |yazata|‏ (وجود إلاهى), لما تانيين بيقولو ان الاسم متتاخد من الخليفه الأموى يزيد الأول (يزيد بن معاويه بن ابى سفيان), اللى كان اليزيديين بيمجّدوه كـ تجسيد للصوره الإلاهيه ”سلطان إزى“ |Sultan Ezi|‏ (الرأى ده ماعادش مقبول بإنتشار). اليزيديين نفسيهم بيئمنو ان اسمهم متجاب من كلمة ”إلاه“ ييزدان |Yezdan‏| أو إزيد |Êzid|‏. الممارسات الثقافيه بتاعة اليزيديين باين عليه الكورديه, و تقريباً كلهم بيتكلمو ”كورمانجى“ (كوردى شمالى), ماعاده مدن زى ”باشيقا“ |Bashiqa| و ”باهازانى“ |Bahazane|‏ فى شمال العراق. اللغه ال”كورمانجى“ هى, بـ التقريب, اللغه بتاعة كل التقاليد الدينيه المحكيه بتاعة اليزيديين. عشان كده, اصول الديانه معقده شويه.

ملاحظات

  1. Reeves, Bob (2007-02-28). "Lincoln Iraqis call for protection from terrorism". w:en:Lincoln Journal Star. Retrieved 2007-02-28. 
  2. Allison, Christine (2004-02-20). "Yazidis". w:en:Encyclopedia Iranica. Retrieved on 2008-03-31. "There are probably some 200,000-300,000 Yazidis worldwide."
  3. "Yezidi". Adherents.com. Retrieved on 2008-03-31. Cites estimates between 100,000 and 700,000.
  4. "Deadly Iraq sect attacks kill 200". w:en:BBC News. 2007-08-15. Retrieved on 2008-03-31.
Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن:
يزيديه