لغه قبطى

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
لإستعمالات تانيه, شوف اقباط
اللغه القبطيه Coptic
ⲙⲉⲧⲣⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ
بيتكلموها فى مصر
مجموع اللى بيتكلموها
عيلة اللغه
سيستيم الكتابه الالف-به القبطية
كود اللغه
ISO 639-1 مافيش
ISO 639-2 cop
ISO 639-3 cop

القبطي (ⲘⲉⲧⲢⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ ‏|Met Remenkēmi|)‏ هو المرحله التالته من اللغات المصرية اللى اتكلمها المصريين طول التاريخ و كانت مكتوبة بحروف من اصل يونانى و ديموتيكي-مصري. ودلوقتي بقت بتستعمل بس فى الصلوات بتاعت الكنيسية القبطية (وخصوصا اللهجة البحيري), و ليها كمان تاثير كبير على اللغة المصري الحديثة (العامية المصرية) بعني زي بقيت اللغات اللى ماتت لكن مانتهتش بشكل كامل. و بيمتد تاثيرها على مستوى الكلمات المصرية الحديثة اللى اصلها قبطي، و كمان على مستوى المورفولوجي والفونولجي والسينتاكس او النحو و الصرف و الصوتيات. مش بس كدا دا كمان تاثيرها امتد بشكل محدود للغات التانية زي كلمة تمساح فى العربى القياسى الحديث و كلمة طوبة وبعض الكلمات اليونانية و حتى الاسبانية و الروسية. و اللغة القبطية بيصنفها العلما ضمن عيلة اللغات الافرواسيوية و تنتها مستعملة لحد القرن السبعتاشر و خصوصا فى القرى البعيدة و استخدم المصريين الحروف اليونانية عشان يكتبوا لغتهم القبطية بس زودو عليها 7 حروف مصرية (من الديموطيكي) علشان مالقوش ليها مقابل فى الحروف اليونانية. فى ناس يتدعي دلوقتي ان اللغة القبطي ماماتتش لسة و ان فى عيلات مصرية لسة بتتكلم قبطي لحد دلوقتي.[1] القبطي لغة ليها لهجات كتيرة بس اهم اللهجات دي هى البحيري و الصعيدي (الطيبي نسبة لطيبة العاصمة القديمة بتاعت مصر).

اصل الاسم

  • اسم اللغة القبطي اصله يوناني و معناه الحرفي لغة المصريين (منت كوباتيون). و المصريين عمرهم ما سمو لغتهم "قبطي" انما كانو بيسموها "تي-اسبي أن-ريمنكيمي" يعني "لغة المصريين". انما بعد ما دخل الاسلام مصر اتنئلت الكلمة للعربى و عشان كدة اتسمى المشريين "أقباط" و سمو اللغة المصرية "اللغة القبطيه". و من ساعتها بئت اللغة المصرية معروفة بإسم اللغة القبطية.

التوزيع الجغرافي

القبطي دلوقتي مالوش اى صفة رسمية فى مصر مع انه اللغة الاساسية للصلاه جوه الكنيسة القبطية الارتودوكسية و الكنيسة القبطية الكاتوليكية. القبطي لغة المصريين و تاريخيا ماكنش ليه انتشار كبير بره مصر ماعدا فى بعض الاديرة الموجودة فى النوبة. التاثير الاعظم للقبطي كان على اللغة المصرية الحديثة على مستويات المورفولوجي و الفونولجي و السينتاكس وكمان فى الكلمات الكتيرة اللى من اصل قبطي و اللى لسة بتستعمل لحد دلوقتي فى مصر.

التاريخ

الكتابة

حجر عليه نقش قبطي من القرن التاني

القبطي كان بيتكتب بالالف-به القبطية واللي جاية تقريبا كلها من الالف-به اليوناني مع تزويد سبع حروف مصرية جاية من الديموطيكي. المصريين بدأو يكتبو لغتهم بالحروف اليوناني قبل المسيحية ما توصل لمصر و تحديدا فى نهاية العصر البطلمي.

الالف-به القبطية

تتكون الالف-به القبطية من 32 حرفاً , 7 منها اصلها ديموطيكي , 24 حرف اصلها إجريجي , و كمان الحرف السادس ⲋ اللى مابيدخلشي فى تكوين الكلمات و بيستعملوه كرقم 6 .

جدول للحروف القبطية مع التوضيح باللغة العربيةيحتوي على: -اسم الحرف-أوضاع النطق المختلفة-الحروف المتحركة-الحروف الحلقية- الحروف الشفهية-الحروف ذات الاصل المصري- الحروف التي تظهر غالباً فى الكلمات ذات الاصل اليوناني-علامة الجنكم-رقم سو
اسم الحرف رمز الحرف ملاحظات
الفا ينطق ا
ڤيتا ينطق ب او ڤ
غما ينطق ن او ج او غ
دلتا ينطق د او ذ
اىْ ينطق إيه ( زي كلمة بيت )
سو رقم ستة (6)
زيتا ينطق ز
إيتا ينطق ي طويلة
ثيتا ينطق ت او ث
يوتا ينطق ي قصيرة
كپا ينطق ك
لڤلا ينطق ل
مي ينطق م
ني ينطق ن
إكسي ينطق ك+س
او ينطق و قصيرة
پي ينطق پ
رو ينطق ر
سيما ينطق س
تاڤ ينطق ت
إپسلُن ينطق ي او ڤ او و مضمومة
فى ينطق ف
كي ينطق ك او ش او خ
إپسي ينطق پ+س
اوْ ينطق و طويلة ( زي كلمة "خوخ" )
شاي ϣ ينطق ش
فاي ϥ ينطق ف
خاي ϧ ينطق خ
هوري ϩ ينطق هـ
چنچا ϫ ينطق ج او چ
تشيما ϭ ينطق ت+ش
تي ϯ ينطق ت+ي

[2]

الصفحه دى من سلسلة صفحات عن
الاقباط
CopticCross7Modified.jpg
الثقافه

العماره · الفن · التقويم القبطى
علم القبطيات · الصليب القبطى · الصوم
زخرفه قبطيه · التاريخ · التسميه · الاداب
الموسيقى · الرهبنه · تمييز

شتات قبطى

فى مصر · فى الولايات المتحده · فى كندا
فى افريقيا · فى اسيا · فى استراليا
فى اوروبا · فى امريكا الجنوبيه

الطوايف

الكنيسه القبطيه الارثوذكسيه · الكنيسه القبطيه الكاثوليكيه
انجيليه · بروتستانت اخرين

اللغة

لغه عربيه · لغه قبطيه

نظام الكتابة

هيروغليفيه · هيراطيقيه
ديموطيقيه · قبطيه · عربيه

تغيير النطق

البابا كيرلس الرابع (بابا اسكندريه) (1854 – 1856 م) -المشهور بـ ابو الاصلاح- عمل تغيير لنطق الحروف القبطية و خلاها تمشي مع النطق اليوناني للحروف فى محاولة منه للتوحيد بين الكنيسة القبطية و الكنيسة اليونانية [3] ودا سبب تغيير نطق اغلب الكلمات القبطية و ظهور أصوات فونولوجية ما كانتش موجودة قبل كدا و ما نطقهاش المصريين طول عمرهم زي حرف ال ث وحرف ال ذ. وشوية شوية ضاع و اتنسى النطق المصري الاصلي[4] خاصةً فى وجه بحري، انما لسه فى كنايس و أديرة كتير فى الصعيد بتستخدم النطق القديم.

طريقة النطق الجديدة دي اتسمت "اللفظ الحديث" و طريقة النطق الاصلية اتسمت "اللفظ القديم", و على الرغم من فشل محاولة التوحيد بين الكنيستين اليونانية والمصرية, لسه اللفظ الحديث بيتدرس لحد دلوقتي فى الكلية الاكليريكية و بيتصلى بيه فى الكنايس.

فيه محاولات ضعيفة دلوقتي لتدريس النطق الاصلي للغة و اعادة احياءه بالاعتماد على اللهجة الصعيدي.

لينكات

Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن:
لغه قبطى