لغه قبطى

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
اذهب إلى التنقل اذهب إلى البحث
لإستعمالات تانيه, شوف اقباط
اللغه القبطيه Coptic
ⲙⲉⲧⲣⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ
بيتكلموها فى مصر
مجموع اللى بيتكلموها
عيلة اللغه
سيستيم الكتابه الالف-به القبطية
كود اللغه
ISO 639-1 مافيش
ISO 639-2 cop
ISO 639-3 cop

القبطي (ⲘⲉⲧⲢⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ |Met Remenkēmi|) هو المرحله التالته من اللغات المصرية اللى اتكلمها المصريين طول التاريخ و كانت مكتوبة بحروف من اصل يونانى و ديموتيكي-مصري. ودلوقتي بقت بتستعمل بس فى الصلوات بتاعت الكنيسية القبطية (وخصوصا اللهجة البحيري), و ليها كمان تاثير كبير على اللغة المصري الحديثة (العامية المصرية) بعني زي بقيت اللغات اللى ماتت لكن مانتهتش بشكل كامل. و بيمتد تاثيرها على مستوى الكلمات المصرية الحديثة اللى اصلها قبطي، و كمان على مستوى المورفولوجي والفونولجي والسينتاكس او النحو و الصرف و الصوتيات. مش بس كدا دا كمان تاثيرها امتد بشكل محدود للغات التانية زي كلمة تمساح فى العربى القياسى الحديث و كلمة طوبة وبعض الكلمات اليونانية و حتى الاسبانية و الروسية. و اللغة القبطية بيصنفها العلما ضمن عيلة اللغات الافرواسيوية و تنتها مستعملة لحد القرن السبعتاشر و خصوصا فى القرى البعيدة و استخدم المصريين الحروف اليونانية عشان يكتبوا لغتهم القبطية بس زودو عليها 7 حروف مصرية (من الديموطيكي) علشان مالقوش ليها مقابل فى الحروف اليونانية. فى ناس يتدعي دلوقتي ان اللغة القبطي ماماتتش لسة و ان فى عيلات مصرية لسة بتتكلم قبطي لحد دلوقتي.[1] القبطي لغة ليها لهجات كتيرة بس اهم اللهجات دي هى البحيري و الصعيدي (الطيبي نسبة لطيبة العاصمة القديمة بتاعت مصر).

اصل الاسم

  • اسم اللغة القبطي اصله يوناني و معناه الحرفي لغة المصريين (منت كوباتيون). و المصريين عمرهم ما سمو لغتهم "قبطي" انما كانو بيسموها "تي-اسبي أن-ريمنكيمي" يعني "لغة المصريين". انما بعد ما دخل الاسلام مصر اتنئلت الكلمة للعربى و عشان كدة اتسمى المصريين "أقباط" و سمو اللغة المصرية "اللغة القبطيه". و من ساعتها بئت اللغة المصرية معروفة بإسم اللغة القبطية.

التوزيع الجغرافي

القبطي دلوقتي مالوش اى صفة رسمية فى مصر مع انه اللغة الاساسية للصلاه جوه الكنيسة القبطية الارتودوكسية و الكنيسة القبطية الكاتوليكية. القبطي لغة المصريين و تاريخيا ماكنش ليه انتشار كبير بره مصر ماعدا فى بعض الاديرة الموجودة فى النوبة. التاثير الاعظم للقبطي كان على اللغة المصرية الحديثة على مستويات المورفولوجي و الفونولجي و السينتاكس وكمان فى الكلمات الكتيرة اللى من اصل قبطي و اللى لسة بتستعمل لحد دلوقتي فى مصر.

التاريخ

الكتابة

حجر عليه نقش قبطي من القرن التاني

القبطي كان بيتكتب بالالف-به القبطية واللي جاية تقريبا كلها من الالف-به اليوناني مع تزويد سبع حروف مصرية جاية من الديموطيكي. المصريين بدأو يكتبو لغتهم بالحروف اليوناني قبل المسيحية ما توصل لمصر و تحديدا فى نهاية العصر البطلمي.

الالف-به القبطية

تتكون الالف-به القبطية من 32 حرفاً , 7 منها اصلها ديموطيكي , 24 حرف اصلها إجريجي , و كمان الحرف السادس ⲋ اللى مابيدخلشي فى تكوين الكلمات و بيستعملوه كرقم 6 .

جدول للحروف القبطية مع التوضيح باللغة العربيةيحتوي على: -اسم الحرف-أوضاع النطق المختلفة-الحروف المتحركة-الحروف الحلقية- الحروف الشفهية-الحروف ذات الاصل المصري- الحروف التي تظهر غالباً فى الكلمات ذات الاصل اليوناني-علامة الجنكم-رقم سو
اسم الحرف رمز الحرف ملاحظات
الفا ينطق ا
ڤيتا ينطق ب او ڤ
غما ينطق ن او ج او غ
دلتا ينطق د او ذ
اىْ ينطق إيه ( زي كلمة بيت )
سو رقم ستة (6)
زيتا ينطق ز
إيتا ينطق ي طويلة
ثيتا ينطق ت او ث
يوتا ينطق ي قصيرة
كپا ينطق ك
لڤلا ينطق ل
مي ينطق م
ني ينطق ن
إكسي ينطق ك+س
او ينطق و قصيرة
پي ينطق پ
رو ينطق ر
سيما ينطق س
تاڤ ينطق ت
إپسلُن ينطق ي او ڤ او و مضمومة
فى ينطق ف
كي ينطق ك او ش او خ
إپسي ينطق پ+س
اوْ ينطق و طويلة ( زي كلمة "خوخ" )
شاي ϣ ينطق ش
فاي ϥ ينطق ف
خاي ϧ ينطق خ
هوري ϩ ينطق هـ
چنچا ϫ ينطق ج او چ
تشيما ϭ ينطق ت+ش
تي ϯ ينطق ت+ي

[2]

الصفحه دى من سلسلة صفحات عن
الاقباط
CopticCross7Modified.jpg
الثقافه

العماره · الفن · التقويم القبطى
علم القبطيات · الصليب القبطى · الصوم
زخرفه قبطيه · التاريخ · التسميه · الاداب
الموسيقى · الرهبنه · تمييز

شتات قبطى

فى مصر · فى الولايات المتحده · فى كندا
فى افريقيا · فى اسيا · فى استراليا
فى اوروبا · فى امريكا الجنوبيه

الطوايف

الكنيسه القبطيه الارثوذكسيه · الكنيسه القبطيه الكاثوليكيه
انجيليه · بروتستانت اخرين

اللغة

لغه عربيه · لغه قبطيه

نظام الكتابة

هيروغليفيه · هيراطيقيه
ديموطيقيه · قبطيه · عربيه

تغيير النطق

البابا كيرلس الرابع (بابا اسكندريه) (1854 – 1856 م) -المشهور بـ ابو الاصلاح- عمل تغيير لنطق الحروف القبطية و خلاها تمشي مع النطق اليوناني للحروف فى محاولة منه للتوحيد بين الكنيسة القبطية و الكنيسة اليونانية [3] ودا سبب تغيير نطق اغلب الكلمات القبطية و ظهور أصوات فونولوجية ما كانتش موجودة قبل كدا و ما نطقهاش المصريين طول عمرهم زي حرف ال ث وحرف ال ذ. وشوية شوية ضاع و اتنسى النطق المصري الاصلي[4] خاصةً فى وجه بحري، انما لسه فى كنايس و أديرة كتير فى الصعيد بتستخدم النطق القديم.

طريقة النطق الجديدة دي اتسمت "اللفظ الحديث" و طريقة النطق الاصلية اتسمت "اللفظ القديم", و على الرغم من فشل محاولة التوحيد بين الكنيستين اليونانية والمصرية, لسه اللفظ الحديث بيتدرس لحد دلوقتي فى الكلية الاكليريكية و بيتصلى بيه فى الكنايس.

فيه محاولات ضعيفة دلوقتي لتدريس النطق الاصلي للغة و اعادة احياءه بالاعتماد على اللهجة الصعيدي.

لينكات

Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن: