لغه قبطى
| ||||
|---|---|---|---|---|
| صنف فرعى من | لغه مصريه | |||
 | ||||
 | ||||
| المتكلمين | 0 (2021) | |||
| النسب | | |||
| ISO 639-2 | cop | |||
| ISO 639-3 | cop | |||
| لغه رسميه فى |  مصر القديمه | |||
| الاسم الاصلى | ||||
| بتتدرس من | قبطولوجيا | |||
| السكان الاصليين لـ | مصريين | |||
| نظام الكتابه | حروف قبطى | |||
|
| ||||
تصانيف |
شوف كمان | |
|---|---|---|
| اكل|اعياد|شخصيات خياليه اثار| اغانى| اساطير لغات|عقيده دينيه |
عبرى | |
اللغه القبطيه (ⲘⲉⲧⲢⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ Met Remənkēmi نطق: /mæt.ɾæ.mənˈkɪ.mi/) هى المرحله الرابعه بعد الهيوغليفى و الهيراطيقى و الديموطيقى من كتابه اللغه المصريه اللى اتكلمها المصريين طول التاريخ و كانت مكتوبه بحروف من اصل يونانى و ديموتيكى-مصرى. ودلوقتى بقت بتستعمل بس فى الصلاة بتاعت الكنيسه القبطيه (و خصوصا اللهجه البحيرى), و ليها كمان تأثير كبير على اللغه المصريه الحديثه (العاميه المصريه) بعنى زى بقيت اللغات اللى ماتت لكن مانتهتش بشكل كامل. و بيمتد تاثيرها على مستوى الكلمات المصريه الحديثه اللى اصلها قبطى، و كمان على مستوى المورفولوجى و الفونولجى و السينتاكس او النحو و الصرف و الصوتيات. مش بس كدا دا كمان تأثيرها امتد بشكل محدود للغات تانيه زى فى العربى كلمة تمساح و كلمة طوبه و بعض الكلمات اليونانيه و الاسبانيه و الروسيه. و اللغة القبطيه بيصنفها العلماء ضمن عيلة اللغات الافرواسيويه وفضلت مستعمله لحد القرن السبعتاشر و خصوصا فى القرى البعيده فى الصعيد واستخدم المصريين الحروف اليونانيه عشان يكتبوا لغتهم القبطيه بس زودوا عليها 7 حروف مصرية (من الديموطيقى) عشان مالقوش ليها مقابل فى الحروف اليونانيه. فيه ناس يتدعى دلوقتى ان اللغة القبطى ماماتتش لسه و ان فيه عيلات مصريه لسه بتتكلم قبطى لحد دلوقتى .[1] القبطى لغه ليها لهجات كتيره بس اهم اللهجات دى هى البحيرى و الصعيدى.[2]
اصل الاسم
- اسم اللغة القبطى اصله يونانى و معناه الحرفى لغة المصريين (منت كوباتيون). و المصريين عمرهم ما سمو لغتهم "قبطى" انما كانو بيسموها "تى-اسپى إن-ريم-إن-كيمى" يعنى " اللغه بتاعت اهل مصر". انما بعد ما دخل الاسلام مصر اتنئلت الكلمه للعربى و عشان كدا اتسما المصريين "أقباط" و سمو اللغه المصريه "اللغه القبطيه". و من ساعتها بئت اللغه المصريه معروفه باسم اللغه القبطيه.
التوزيع الجغرافى
القبطى دلوقتى مالوش اى صفة رسميه فى مصر مع انه اللغه الاساسيه للصلا جوه الكنيسه القبطيه الارتودوكسيه و الكنيسة القبطيه الكاتوليكيه. القبطى لغة المصريين و ماكنش ليه انتشار كبير بره مصر ماعدا فى بعض الاديره الموجوده فى النوبه فى كتابة اللغه النوبيه . التاثير الاعظم للقبطى كان علا اللغه المصريه الحديثه على مستويات المورفولوجى و الفونولجى و السينتاكس و كمان فيه كلمات كتيره اللى من اصل قبطى لسه بتستعمل لحد دلوقتى فى مصر.
الكتابه
القبطى كان بيتكتب بالالف-به القبطيه و اللى جايه تقريبن كلها من الالف-به اليونانى مع تزويد سبع حروف مصريه جايه من الديموطيكى. المصريين بدأو يكتبو لغتهم بالحروف اليونانى قبل المسيحيه ما توصل لمصر و تحديدن فى نهاية العصر البطلمى.
الالف-به القبطيه
تتكون الالف-به القبطية من 32 حرف , 7 منها اصلها ديموطيكى , 24 حرف اصلها اجريجى , و كمان الحرف السادس ⲋ اللى مابيدخلشى فى تكوين الكلمات و بيستعملوه كرقم 6 .
| اسم الحرف | رمز الحرف | ملاحظات |
|---|---|---|
| الفا | ⲁ | ينطق ا |
| ڤيتا | ⲃ | ينطق ب او ڤ |
| غما | ⲅ | ينطق ن او ج او غ |
| دلتا | ⲇ | ينطق د او ذ |
| اىْ | ⲉ | ينطق ايه ( زى كلمة بيت ) |
| سو | ⲋ | رقم ستة (6) |
| زيتا | ⲍ | ينطق ز |
| ايتا | ⲏ | ينطق ى طويله |
| ثيتا | ⲑ | ينطق ت او ث |
| يوتا | ⲓ | ينطق ى قصيره |
| كپا | ⲕ | ينطق ك |
| لڤلا | ⲗ | ينطق ل |
| مى | ⲙ | ينطق م |
| نى | ⲛ | ينطق ن |
| اكسى | ⲝ | ينطق ك+س |
| او | ⲟ | ينطق و قصيره |
| پى | ⲡ | ينطق پ |
| رو | ⲣ | ينطق ر |
| سيما | ⲥ | ينطق س |
| تاڤ | ⲧ | ينطق ت |
| اپسلُن | ⲩ | ينطق ى او ڤ او و مضمومه |
| فى | ⲫ | ينطق ف |
| كى | ⲭ | ينطق ك او ش او خ |
| اپسى | ⲯ | ينطق پ+س |
| اوْ | ⲱ | ينطق و طويلة ( زى كلمة "خوخ" ) |
| شاى | ϣ | ينطق ش |
| فاى | ϥ | ينطق ف |
| خاي | ϧ | ينطق خ |
| هورى | ϩ | ينطق هـ |
| چنچا | ϫ | ينطق ج او چ |
| تشيما | ϭ | ينطق ت+ش |
| تى | ϯ | ينطق ت+ي |
|
تغيير النطق
البابا كيرلس الرابع (بابا اسكندريه) (1854 – 1856 م) -المشهور بـ ابو الاصلاح- عمل تغيير لنطق الحروف القبطيه و خلاها تمشى مع النطق اليونانى للحروف فى محاوله منه للتوحيد بين الكنيسه القبطيه و الكنيسه اليونانيه [4] ودا سبب تغيير نطق اغلب الكلمات القبطيه و ظهور أصوات فونولوجيه ما كانتش موجوده قبل كدا و ما نطقهاش المصريين طول عمرهم زى حرف ال ث و حرف ال ذ. وشويه شويه ضاع و اتنسا النطق المصرى الاصلى[5] خاصةً فى وجه بحرى، انما لسه فيه كنايس و أديره كتير فى الصعيد بتستخدم النطق القديم.
طريقة النطق الجديده دى اتسمت "اللفظ الحديث" و طريقة النطق الاصلية اتسمت "اللفظ القديم", و رغم فشل محاولة التوحيد بين الكنيستين اليونانيه و المصريه, لسه اللفظ الحديث بيتدرس لحد دلوقتى فى الكلية الاكليريكيه و بيتصلا بيه فى الكنايس.
فيه محاولات ضعيفة دلوقتى لتدريس النطق الاصلى للغه للقلطيه و اعادة احياءه بالاعتماد علا اللهجة الصعيدى.
تأثير اللغه القبطيه فى اسامى مدن و محافظات مصريه تحتفظ باسمها المصرى القديم
1- ابنوب (فى محافظة اسيوط) معناها الدهب .
2- مدينة الفيوم و معناها البحر باللغه القبطيه .
3- مدينة اسنا يعنى 2 اتنين عشان هيا كانت المقاطعه التانيه من ناحية الجنوب .
4- مدينة المطريه و أصلها (با- تى – رى ) ومعناها بيت رع أو مدينة الشمس كانت مركز ضخم لعبادة الاله "رع ".
5- مدينة باجور يعنى القوه .
6- دمنهور يعنى بلد هور يعنى بلد حور .دام يعنى بلد . ان يعنى بتاعت زى of فى الانجليزى . هور يعنى حور يعنى الالاه حورس
7- بلبيس يعنى بلد بيس يعنى بلد الالاه بيس .
8- شبرا يعنى عزبه و منها شبرا خيت يعنى عزبه شماليه و شبرا منت يعنى عزبه غربيه .
9- قنا و معناها حضن عشان النيل هناك بيحضن الأرض.
10- منفلوط و معناها مكان حمار وحشى. ما يعنى مكان . ان يعنى بتاع. فلوط يعنى حمار وحشى
11- ملوا يعنى مخزن باللغه القبطيه .
12- نقاده و أصلها (نى – كاتى ) باللغه القبطيه ومعناها بلد الفهما أو .
13- أبو قير فى اسكندربه نسبة للشهيد اباكير و هو اخو الشهيد يوحنا و يعرف فى التاريخ و كان لهم كنيسه فى أبو قير علا اسم الشهيد ابا كير .
14- ميت يعنى سكه يعنى زى ميت غمر و ميت رهينه .... الخ .
مصادر
- ↑ عيله مصريه مابتتكلمش غير بالقبطى
- ↑ authortitle (28 سبتمبر 2022). "ماهر أسعد بكر: اللغة القبطية… آخر مراحل تطور اللغة المصرية القديمة". رأى اليوم (بالإنجليزية الأمريكية). Retrieved 2022-09-28.[وصله مكسوره]
- ↑ لغتنا المحبوبه - د. باسم حبيب جرجس - الجزء الاولانى
- ↑ "تغيير النطق القبطى". مؤرشف من الأصل في 2008-09-21. اطلع عليه بتاريخ 2008-09-26.
- ↑ الحروف القبطى الاصليه و الحديثه
