ثورة 25 يناير

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
2011 ثورة مصر
جزء من الربيع العربى
Tahrir Square during 8 February 2011.jpg
المتظاهرين في القاهرة فى ميدان التحرير يوم  8 فبراير 2011
التاريخ 25 يناير 2011 (2011-01-25)-30 يونيه 2012
المكان مصر
30°2′40″N 31°14′8″E / 30.04444°N 31.23556°E / 30.04444; 31.23556Coordinates: 30°2′40″N 31°14′8″E / 30.04444°N 31.23556°E / 30.04444; 31.23556
النتيجه نهاية حكم مبارك
الاسباب
خصايص
Number
Protesters

Characteristics

2 million at Cairo's Tahrir square[14]
See: Regions section below.
ضحايا
Deaths (During revolution)

846 [15][15]

(Post-Revolution)
300+ [16]

See: Deaths section below.
Wounded 6,467 people[17]
Arrested 12,000[18]

ثورة 25 يناير (الثوره المصريه - ثورة الغضب - ثورة اللوتس[19][20]) هيا ثوره شعبيه إبتدت فى مصر يوم 25 يناير سنة 2011 و لسه مستمره علشان تبين إعتراض الناس اللى شاركو فيها على قلة الحريات السياسيه و حالة الطوارئ و زيادة الفقر و صعوبة وجود فرص الشغل و وحشية البوليس [10]، والافتقار للسكن ، و غلو العيشه و إرتفاع أسعار الأكل ، و إنتشار الفساد ، و عدم وجود انتخابات حره نضيفه و انعدام حرية التعبير و سوء الأحوال المعيشية. ثورة مصر سنة 2011 إتكونت من سلسله من المظاهرات فى الشوارع والاحتجاجات و أعمال العصيان المدنى و دى كانت أكبر مظاهرات شافتها مصر من ساعة مظاهرات سنة 1977 [21]

منظمين حركة شباب 6 ابريل و كلنا خالد سعيد و الجمعيه الوطنيه للتغيير و حركة كفايه و حركة شباب من أجل العدالة والحرية"هنغيّر و حركة 25 يناير هما اللى إختارو يوم 25 يناير [22][23] علشان يتزامن مع يوم عيد البوليس فى مصر.[10] المشاركين فى المظاهرات كانو مجموعة متنوعة مختلف الظروف الاجتماعيه والاقتصاديه و الدينيه.[23]

على الرغم من كون طبيعة ثورة مصر سنة 2011 فى الغالب سلميه، لكن كان فيه اشتباكات عنيفه بين قوات الامن والمحتجين لما حاولت الحكومه المصريه تفريق المظاهرات باستخدام مجموعة متنوعة من الطرق. و بعتت مجموعات من بوليس مكافحة الشغب اللى إسمهم الأمن المركزى لمناطق المظاهرات و معاهم دروع و و استعملو رصاص كاوتش و عصايات و خراطيم الميه ، و الغاز المسيل للدموع ، و فى بعض الحالات ضربو المظاهرات برصاص حقيقى و مات ناس فى بعض المظاهرات لكن مش كل المظاهرات حصل فيها وفيات.[24][25][26].

بسبب اللى كان بيحصل وقت الثوره دى إتوصفت القاهرة إنها "منطقة حرب"[21][27] و حصل 840 [28] حالة وفاة ، وأكثر من 6000 مجروح.

و لحد يوم 29 يناير ، تم الإبلاغ عن موت ما يقلش عن 105 متظاهر (27 فى السويس ، و 33 فى إسكندريه ، و 45 فى القاهره) ، مع موت 10 من البوليس . و إتصاب 1500 متظاهر 750 من البوليس [29][30].لكن عدد المقتولين لحد يوم فبراير إتقدر يكون 297 واحد و واحده معظمهم مات بالرصاص الحى يومين 28 و 29 يناير ده غير آلاف الجرحى [31]. بتاريخ 16 فبراير ، تقديرات وزارة الصحه فى مصر إن اللى إتقتلو كان عددهم 365 [32].بعد كده يوم 22 فبراير ، تقديرات وزارة الصحه فى مصر إن الضحايا كانت 6467 مصاب و384 قتيل [33].

طلبت حكومات و منظمات دوليه كتيره تلبية مطالب المظاهرات و استعمال ردود أفعال مش عنيفه من الجنبين . التحركات السلمية علشان الإصلاح اهتم بيها العالم و ساعد على كده الإستعمال المتزايد للإنترنت و الويبسايتس المشهوره زى تويتار ، فيس بوك ، و يوتيوب.الأحداث دى إتوصفت إنها ثوره [34] و قالت عليها سى ان ان و مصادر تانيه إنها ثورة الغضب و ثورة اللوتس [19][20]

و بسبب المظاهرات دى طلب حسنى مبارك من احمد شفيق تشكيل حكومة جديدة و بعد كام يوم أعلن مبارك إنه هايكمل ولايته لحد أكتوبر 2011 لكن مش هايترشح لولاية جديدة فى انتخابات رئاسة مصر فى سبتمبر. يوم 11 فبراير 2011 قرر حسنى مبارك إنه يسيب منصبه.[35] و سلم الحكم لمجلس عسكرى اللى هو المجلس الأعلى للقوات المسلحة المصريه و ده خللى المشير محمد حسين طنطاوى رئيس المجلس الأعلى للقوات المسلحة ، بحكم الواقع ، رئيس دولة مصر.

المجلس العسكرى أعلن يوم 13 فبراير تعليق الدستور ، و حل مجلسين البرلمان ، و إن الجيش هايحكم لمدة ست أشهر أو لحد الانتخابات.

إسم الثوره

مافيش إسم رسمى لثورة مصر سنة 2011 لكن إتقال عليها إنها ثورة 25 يناير [36]- الثوره المصريه - ثورة الغضب - ثورة اللوتس[19][20] - الثوره البيضا- ثورة الشباب.

الأسباب

فيه حاجات كتيره إتسببت فى قيام الثوره .[37] و منها زيادة الفقر و قلة الحريات السياسيه و إستمرار حالة الطوارئ أكتر من تسعه و عشرين سنه و صعوبة وجود فرص الشغل و وحشية البوليس ، و قلة أماكن السكن ، و غلو العيشه و إرتفاع أسعار الأكل ، و إنتشار الفساد ، و عدم وجود انتخابات حره نضيفه و انعدام حرية التعبير. الثوره دى إبتدت بعد ثورة تونس و هما الإتنين من احتجاجات الشرق الاوسط و شمال افريقيا 2010-2011[38].

قانون الطوارئ

بعد ما إتقتل أنور السادات سنة 1981 مسك حكم مصر حسنى مبارك ، و نظام الحكم فى مصر هو نظام شبه رئاسى بيحكم البلد بقانون الطوارئ (القانون رقم 162 لسنة 1958) [39] من سنة 1967 لحد النهارده ، باستثناء 18 شهر سنة 1980 و سنة 1981. و عدد المساجين السياسيين فى مصر اللى اعتقلوا تحت حكم قانون الطوارئ بيتقدر إنه ممكن يوصل تلاتين ألف (30000 ) مسجون [40]. منظمات حقوق الإنسان قالت إن سنة 2010 كان فيه بين 5000 و 10000 شخص معتقلين لمدد طويله دون تهمه أو محاكمه

وحشية البوليس

إتسرب تلغراف من سفارة امريكا من سنة 2009 وصف وحشية البوليس ، بما فيه التعذيب ، اللى شايع و منتشر و جهود الحكومه علشان تمنع التعذيب مش نافعه و ناقصه من ناحية التنيفيذ و مش جد.[41]

يوم 6 يونيه سنة 2010 مات شاب مصرى إسمه خالد محمد سعيد فى ظروف تفاصيلها عليها إختلاف فى سيدي جابر فى اسكندريه.[42]. السبب فى الإختلاف إن شهود كتير شهدو إن رجالة البوليس ضربو خالد لحد ما مات .[43] و يوم 25 يونيه إتجمع اكتر من 5 الاف واحد فى مظاهرة فى اسكندريه و شارك فيها حركة شباب 6 ابريل و المسؤلين على صفحات الفيسبوك و الدكتور محمد البرادعى, و المستشار محمود الخضيرى و جورج اسحاق و ايمن نور و حمدين صباحى و مجموعة من قيادات الاخوان المسلمين و حزب الغد و الجميعه الوطنيه للتغير و متظاهرين بيمثلوا تقريبا كل التيرات السياسيه فى مصر و هتافات تطالب بسقوط الحكومه و محاكمة المسؤلين و سقوط الدولة البوليسية و هتفت ضد قانون الطوارئ و وزارة الداخليه و عمل محمد البرادعى مسيره مع عشرات عشان يعزى ام الضحيه و اعلن تضامنه معاهم[44].

رئاسة مبارك

حسنى مبارك مسك حكم مصر من أكتوبر سنة 1981 و ساب قانون الطوراىء اللى كان موجود من ايام السادات ممتد لاكتر من 29 سنه و قال إن الإرهاب اللى اتعرضت ليه مصر و الموجود فى المنطقه اللى حواليها كان ليه دور فى مد العمل بقانون الطوارىء.و منظمه ترانسبيرنسى الإمريكانيه إدت مصر 3.1 من 10 [45]. ( 10 يعنى دوله مفيهاش فساد و 0 يعنى دوله كلها فساد ). الرقم رغم انه قريب و ساعات أعلى من دول مجاوره لمصر و لمجموعه كبيره من دول العالم التالت لكن بيوضح درجة الفساد فى مصر من وجهة نظر المنظمه. من جهه تانيه مجله امريكانيه اسمها " بيريد " Parade حطت مبارك فى المركز العشرين ما بين سبعين حاكم من ضمنهم " عبد الله " ملك السعوديه و " بوتين " رئيس روسيا اعتبرتهم المجله حكام ديكتاتوريين [46].

من جهه تانيه السياسه الخارجيه فى عصره كانت من عيوبها قلة القدره على التمييز بين العدو والصديق و نقص ملحوظ فى امكانيات التحليل السياسى السليم للأحداث ، و ده سبب مشاكل و ازمات كتيره لمصر مع دول العالم و القوى الكبرى. فوق كده شاف عهد حسنى مبارك دخول مصر عناصر اجنبيه من لاجئين و غيرهم بأعداد كبيره من مناطق متخلفه بتعانى من الصراعات الثيولوجيه و الاثنولوجيه ممكن يكون ليها اثر وحش على الثقافه المصريه الهوموجينيه و تطورها للأحسن و على السلام الاجتماعى فى المجتمع المصرى ، و كمان حشر مصر فى مشاكل العرب و صراعاتهم ولعبها دور الأخ الطيب بيجيب لمصر و المصريين المشاكل و إتسبب فى دخول اختلافات خطيره فى الثقافه المصريه.

الفساد

الفساد السياسى فى وزارة الداخلية تحت إدارة الرئيس مبارك ارتفع بشكل كبير ، علشان زيادة القوة اللازمه علشان تمديد رئاسته. و و ده اتسبب فى سجن شخصيات سياسية و ناشطين شباب بدون محاكمة [47]

الفساد الإفتصادى كمان تحت حكم الرئيس مبارك ارتفع بشكل كبير ، احمد عز إحتكر صناعة الصلب فى مصر و إتحكم فى أكتر من 60 ف الميه من حصة السوق[48] علاء الدين الأعسر ، و هو كاتب و أستاذ أميركانى مصرى ، بيقول إن ثروة عيلة مبارك قيمتها من 50 ل 70 مليار دولار أمريكانى.[49][50]

أحمد عز ، كان سكرتير عام الحزب الحاكم ، و بتتقدر ثروته بحوالى 18 مليار جنيه مصرى[51] ؛ وزير الاسكان أحمد المغربى بتتقدر ثروته بأكتر من 11 مليار جنيه مصري [51]؛ و ثروة وزير السياحة زهير جرانة بتتقدر ثروته تكون 13 مليار جنيه مصرى ؛ [51] وزير التجارة والصناعة ، رشيد محمد رشيد ، بتتقدر ثروته ب 12 مليار جنيه مصرى [51]؛ و حبيب العادلى وزير الداخلية بتتقدر ثروته ب 8 مليارات جنيه مصرى.[51]

الاقتصاد

بحلول أواخر 2010 حوالى 40 ٪ من سكان مصر بيعيشو على اللى بيعادل حوالى دولارين امريكانى فى اليوم لكل واحد و بيعتمد جزء كبير من السكان على السلع المدعومة.[52]

زيادة عدد السكان

مصر هيه تانى أكبر دوله فى أفريقيا فى عدد السكان بعد نيجيريا, و أكبر دوله فى منطقة الشرق الأوسط. و حسب تقدير سنة 2007 وصل عدد سكان مصر لحوالى 78,733,641 شخص (فيه تقديرات تانيه بتقول انهم وصلو 81,713,517 فى يوليه 2008).[53]

سكان مصر كانو 30083419 سنة 1966 ، و معظم المصريين بيعيشو بالقرب من ضفاف نهر النيل ، في مساحة حوالي 40000 كيلومتر مربع (15000 ميل مربع) ، علشان دى بس الأراضى اللى ممكن تتزرع. زيادة عدد السكان ساعد فى زيادة الفقر ، و قلة التعليم ، و قلة النظافه ، و مشاكل الإسكان.

تفجير كنيسة إسكندرية

المقال الرئيسى: تفجير اسكندريه 2011

تفجير كنيسة القديسين ، عملية ارهابيه حصلت فى مدينة اسكندريه , مصر و سط الاحتفالات بليلة راس السنه. بعد حلول السنه الجديده بعشرين دقيقه حصل انفجار قدام كنيسة القديسين فى منطقة سيدى بشر. العملية الارهابية دى وقعت 25 قتيل المسيحيين الأقباط و حوالى 100 مصاب. بتعتبر اول عملية ارهابيه بالمنظر دا تحصل فى تاريخ مصر.قبل العملية بفتره تنظيم القاعده قام باستهداف كنيسة فى بغداد و هدد الكنايس فى مصر بنفس الحاجة لو , بحسب كلامهم , مافرجوش عن ستات اسلموا, و روجوا و شجعوا التعصب الدينى و قبل التفجير باسبوعين نزل على سايت سلفى متطرف دعوة لتفجير الكنايس فى مصر و عناوين اكتر من كنيسه منهم كنيسة القديسين و الطرق و الاساليب اللى ممكن يتعمل بيها المتفجرات.العملية عملت صدمة فى مصر و فى العالم كله. و إحتج كتير من المسيحيين فى الشوارع ، و انضم بعض المسلمين للاحتجاجات. و بعد الاشتباك بين الشرطة والمحتجين في الإسكندرية والقاهرة و هتفوا بشعارات ضد حكم مبارك في مصر.[54][55][56]

قبل الثوره

علشان التحضير لاحتمال إن مبارك يتشال من الحكم، درست الجماعات المعارضه كتابات جين شارب على الثوره بدون عنف، بما فيها الشغل مع قادة أوتبور!، و الانتفاضه اللى عملها الطلبه الصرب سنة 2000. و كانت فيه نسخ من لستة شارب اللى بتوضح 198 نوع من أنواع الأسلحه اللى مش عنيفه، مترجمه لللغه العربى، و مش دايما عليها إسم شارب، بتتوزع فى ميدان التحرير وقت المظاهرات.[57][58]

ثورة تونس

بعد نجاح ثورة تونس إنها تشيل رئيس تونس زين العابدين بن على من الحكم . قال كتير من المحللين، بما فيهم رومانو برودى، إن مصر هيا اللى عليها الدور تحصل فيها ثوره[59] .

إنتحار بالحرق

فى الأيام الأولانيه قبل الاحتجاجات حصل ما يقلش عن ست حالات إنتحار عن طريق الحرق فى مصر ، منهم راجل إسمه عبد المنعم عبده جعفر ،صاحب مطعم عمره 49 سنه، اتقبض عليه و هو بيحاول يولع فى نفسه فى وسط مدينة القاهره قدام مجلس الشعب وهو بيهتف ضد مباحث أمن الدوله [60]. و فيه ست اشخاص معروف إنهم حاولوا الإنتحار عن طريق الحرق منهم: عبده عبد المنعم جعفر ، محمد فاروق حسن ، محمد عاشور سرور ، و السيد أحمد هاشم .

يوم بيوم

25 يناير يوم الغضب

المظاهرات دى إبتدت فى إماكن كتيره فى مدن زى القاهره ، اسكندريه ، السويس و الاسماعيليه فى وقت واحد و إتسمت يوم الغضب ،و كمان إتقال عليها إنها ثورة الشباب [61]. و زاد التوتر العام و إتظاهر ناس كمان قدام السفارات المصريه فى بلاد كتير. الحكومة وقفت خدمة الإنترنت فى مصر و فرضت حظر التجول ،[62] و قالت إن ده علشان الحفاظ على النظام ومنع حدوث انتفاضة من الجماعات الإسلامية الأصولية.[63]

منظمين حركة شباب 6 ابريل و كلنا خالد سعيد و الجمعيه الوطنيه للتغيير و حركة كفايه و حركة 25 يناير هما اللى إختارو يوم 25 يناير [22][23] علشان يتزامن مع يوم عيد البوليس فى مصر.[10] m المشاركين فى المظاهرات كانو مجموعة متنوعة مختلف الظروف الاجتماعيه والاقتصاديه و الدينيه.[23]

المظاهرات فى القاهره إبتدت قدام دار القضاء العالى فى وسط البلد و و حاول بوليس مكافحة الشغب اللى إسمهم الأمن المركزى تفريق المظاهرات و استعملو رصاص كاوتش و عصايات و خراطيم الميه ، و الغاز المسيل للدموع ، بس عدد المتظاهرين كان أكبر من المعتاد و قدرو يطلعو من حصار البوليس ليهم و راحو على ميدان التحرير.

26 يناير

يوم 26 يناير ، إتواصلت أعمال الشغب ، أعداد المحتجين كانت الآفات ، كان فيه زياده فى استخدام العنف من جانب المتظاهرين و البوليس . السويس شافت انتفاضة جذرية ،و إتحرقت مبانى حكومية ، بما فيها مركز للبوليس [24][25][26] . البوليس إتراجع فى نهاية المطاف من السويس ، و دخلها الجيش .[64]

27 يناير

الاحتجاجات كانت مش كبيره يوم 27 يناير بسبب الاستعدادات للانتفاض على نطاق واسع يوم 28 يناير. و أعلنت جماعة الاخوان المسلمين المسلمين الدعم الكامل للاحتجاجات ، و رجع محمد البرادعى (زعيم معارضة بارز) من ڤيينا فى الوقت المناسب لاحتجاجات الجمعة. البرادعى قال إنه هايقبل إذا إتطلب منه إنه يتولى منصب رئيس مصر خلال الفترة الانتقالية إذا كان حسنى مبارك هايسيب مصر.

28 يناير جمعةالغضب

يوم 28 يناير انسحبت قوات البوليس و الامن المركزى من القاهرة و اسكندريه و السويس بعد ما زادت الاشتبكات بينهم و بين المتظاهرين و اعلن حسنى مبارك بصفته الحاكم العسكرى اعلان حظر تجوال فى المدن دى و نزل الجيش الشوارع.اعلنت وسايل الاعلام ان مبارك حيطلع يقول كلمة و بعدين اتلغى الخطاب و اتعلن قرار حظر التجوال فى مصر كلها. الحكومة المصرية نشرت الجيش فى القاهرة ، إسكندريه ، و السويس علشان مساعدة البوليس .[65][66]. بعد وقت قصير من صلاة الجمعة ، إتظاهر عشرات الآلاف من المصريين المحتجين ، وخلال ساعات ارتفع العدد لميات الآلاف. و إنضم لهم محمد البرادعى لكن اترش بمدفع ميه و كان فه أخبار إنه إتحجز فى بيته لكنه عمل مقابله مع بى بى سى يوم 29 يناير قال فيها إن مبارك لازم يسيب الرياسه [37].

و قال الرئيس الامريكانى باراك اوباما إنه إتكلم مع مبارك و طلب منه "اتخاذ خطوات ملموسة تعزز حقوق الشعب المصرى".[37]

و إتضرب ايمن نور و دخل مستشفا علشان يتعالج.

29 يناير

اعلن فتحى سرور رئيس مجلس الشعب انه هايطلع بعد فتره صغيره يقول بيان مهم و بعدين اتعلن ان حسنى مبارك هو اللى حيقول البيان و قال فيه انه حيشيل الحكومه و رفض الرئيس المصرى مطالب تقديم استقالته بعد ما أمر قوات و دبابات الجيش بالنزول للمدن في محاولة علشان تهدية انفجار احتجاجات الشوارع ضد حكمه.

إتقتل تلاته على الأقل فى اشتباكات عنيفة قدام مبنى وزارة الداخلية وسط القاهرة، بعد ما حاول ألاف المتظاهرين اقتحام المبنى.

إتواصلت الاحتجاجات و المتظاهرين هتفو "يسقط مبارك" و بعضهم هتف "شعب وجيش واحد" ، و موقف الجيش فى مجرى الأحداث الحرجة لسه مش واضح.بليل بعد ما انسحبت قوات الامن المركزى من المدن حصلت هجمات منظمة و عمليات سلب و نهب قام بيها مجموعة من البلطجيه فى كل انحاء مصر تقريبا , فيه منهم اكتشف بعد كدا انهم افراد فى البوليس المصرى و مجموعة من المساجين خرجوا من السجون, لمجموعة من المحلات و بنوك و البيوت , و مفيش وجود للبوليس, و حصل اعتداء على المتحف المصرى و اتجمع المتظاهرين و اهالى المناطق اللى بيحصل فيها عمليات السرقة اتجمعوا , و كونوا لجان دفاع شعبية لحماية البيوت و المتاحف و الممتلكات الخاصة و العامة و انضم ليهم الجيش بعد كدا, و قدروا انهم يقبضوا على مجموعات من البلطجيه و الجيش استلمهم و احتجزهم.

و ناس قالو إن "بلطجية الحزب الوطنى" المرتبط مع النظام المصرى هما اللى نهبو المحلات و البيوت فى القاهره.r[67] و كان فيه أخبار من إسكندريه إن العصابات اللى هاجمت المحلات و البيوت هناك كانت متشكله من رجالة البوليس فى هدوم مدنى علشان أوامرهم كانت خلق حالة من الفوضى علشان الناس تخاف و تحرس بيوتها بدل ما تطلع فى المظاهرات .

فى بنى سويف ، جنوب القاهرة ، مات سبعتاشر متظاهر برصاص البوليس المصرى و هما بيحاول مهاجمة مركزين للبوليس فى مدينة بنى سويف.

30 يناير

إستمر تواجد المتظاهرين فى ميدان التحرير لكن بأعداد قليله ، و ده بسبب الهجمات المتنظمه و عمليات السلب و النهب اللى أجبرت الناس ترجع بيوتها علشان يحموها.

و قال البنك المركزى المصرى إن كل البنوك و البورصه المصريه ها تفضل مقفوله.

و منعت الحكومه قناة الجزيره إنها تشتغل فى مصر.

و قابل الرئيس مبارك،نايبه، اللوا عمر سليمان، والمشير حسين طنطاوى، وزير الدفاع، والفريق سامى عنان، رئيس هيئة أركان القوات المسلحة، فى مركز عمليات القوات المسلحة المصريه.

و قابل المشير حسين طنطاوى قوات الجيش عند التليفزيون و فى ميدان التحرير.

31 يناير

إستمرت المظاهرات فى ميدان التحرير و إسكندريه و السويس و المنصوره و دمنهور. و قابل الرئيس مبارك اعضاء الحكومه و ضمت التشكيلة 14 وزير جديد و15 وزير قديم قالو اليمين الدستورية قدام مبارك.و أكد الجيش إنه مش هايستعمل القوه ضد المتظاهرين.

و قال عمر سليمان، نايب الرئيس المصرى ان الرئيس حسنى مبارك كلفه يتكلم مع القوى السياسية عن عدد من القضايا و أولها الإصلاحات الدستورية والتشريعية.

1 فبراير

إستمرت المظاهرات و مظاهره إتسمت مسيرة المليون علشان هدفها كان إن يكون فيها مليون متظاهر.

أعلن مبارك إنه هايكمل ولايته لحد أكتوبر 2011 و مش هايترشح لولاية جديدة فى انتخابات رئاسة مصر فى سبتمبر فى كلمة وجهها للشعب المصرى وعد فيها بإصلاحات دستورية تتضمن تحديد فترات تولى الرياسه.[68]

2 فبراير

خلال ليلة 01-02 فبراير ،اشتبك أنصار مبارك (البلطجية) مع المحتجين اللى ضده فى إسكندريه . و يوم 2 فبراير هجم انصار مبارك و هما راكبين إحصنه و جمال و معاهم كرابيج و رمو طوب و زلط و قنابل المولوتوف على المحتجين اللى فى ميدان التحرير. و هاجم انصار مبارك كتير من الصحفيين الأجانب.

و بعد يوم عنيف من الإشتباكات، المتظاهرين فضلو فى ميدان التحرير بس إتقتل تلاته على الأقل فى ميدان التحرير .

و قال بنيامين نتنياهو رئيس الوزرا الاسرائيلى إن عدم ترشح مبارك لرئاسة مصر يوم مأساوى فى تاريخ الشرق الأوسط[69] كتير من المسؤليين فى دول كتير طلبو إن التغيير يحصل دلوقتى.

3 فبراير

انصار مبارك ضربو المعترضين برصاص حقيقى و إتقتل خمسه على الأقل فى ميدان التحرير و أكدت وكالة اسوشيتد برس الأمريكانيه في تحليل ليها، إن حسنى مبارك ضيع فرصته فى خروج مشرف من السلطة بعد تلاتين سنه من حكم مصر[70] و إتنشرت أخبار إن فيه خلاف شديد بين الفريق أحمد شفيق رئيس الوزرا مع الرئيس مبارك وعمر سليمان نايب الرئيس بسبب اللى حصل يوم الأربع 2 فبراير و بعتان بلطجيه لقلب ميدان التحرير [71]

و إتنشرت أخبار إن بعتان بلطجيه لقلب ميدان التحرير خططه جمال مبارك أمين لجنة السياسات فى الحزب الوطنى مع صفوت الشريف أمين عام الحزب الوطنى و ماجد الشربينى أمين التنظيم اللى حل محل أحمد عز، و إتنين من رجال الأعمال إبراهيم كامل و محمد أبو العينين، مع رجب هلال حميدة، وحسن عبد الرحمن رئيس جهاز مباحث أمن الدولة ممثل وزارة الداخلية[72].

و قال الرئيس حسنى مبارك فى مقابله مع ايه بى سى إنه مايهمهوش الناس بتقول عليه إيه و إنه زهق من الحكم وإنه عاوز يسيبه بس خايف يحصل فوضى فى مصر من بعده لو هو ساب الحكم[73].

و اتهمت شركة التليفون المحمول "ڤودافون" السلطات المصرية انهم استخدمو شبكة المحمول علشان يبعتو رسايل تكست بتأيد الحكومة [74].

و استقالت شهيره امين من منصب نايب رئيس قناة النيل ، و إنضمت للاحتجاجات علشان رؤساءها قالولها إنها لازم تتكلم عن المظاهرات الهزيلة المؤيدة لمبارك بس و لقت إنها مش قادره تكمل فى محاولة تضليل الشعب و غسل أدمغة ولاده.[75][37]

4 فبراير

سما المعترضين اليوم جمعة الرحيل وإستمرت المظاهرات فى ميدان التحرير و إتكتب فى جورنال الجمهوريه فى مصر إ ن اللى بعتو مظاهرة علشان تأييد مبارك فى ميدان التحرير سيطر على عقولهم الغباء [76]

و نشر جورنال الوفد قصيده كتبها فاروق جويده يطلب من مبارك إنه يرحل [77] و خبر إن السفير محمد رفاعة الطهطاوى المتحدث بإسم الازهر قال إن النظام كتب نهايته بإيده[78]

و نشر جورنال زى جارديان البريطانى مقال فيه إن ثروة الرئيس المصرى حسنى مبارك و عيلته ما بين 40 و 70 مليار دولار امريكانى [37]

5 فبراير

اللوا حسن الروينى قائد المنطقه العسكريه المركزيه فى الجيش المصري راح ميدان التحرير و طلب من المتظاهرين إنهم يسيبو الميدان.

التلفزيون الحكومى المصرى أعلن إن أعضاء هيئة المكتب السياسى بتاع الحزب الوطنى الديمقراطى الحاكم إستقالو و حل محلهم أعضاء جداد. و إن حسام بدراوى رئيس لجنة التعليم والبحث العلمى فى أمانة السياسات و عضو الأمانة العامة للحزب حل محل صفوت الشريف الأمين العام للحزب و محل جمال مبارك، إبن رئيس مصر ، اللى كان أمين السياسات و أمين عام مساعد للحزب.

و كان فيه أخبار مش مؤكده إن حسنى مبارك كمان إستقال من زعامة الحزب الوطنى الديمقراطى.

و حصل انفجار فى سينا فى خط أنابيب الغاز لإسرائيل و الأردن و إتوقفت إمدادات الغاز المصرى لإسرائيل و الأردن و سوريا بعد انفجار خط الأنابيب [79]

و حصل تفجير فى أكبر كنيسه فى رفح المصريه.

6 فبراير

إستمرت المظاهرات فى ميدان التحرير لكن إتسمع صوت ضرب نار فى القاهره [80]

7 فبراير

إستمرت المظاهرات فى ميدان التحرير و إسكندريه.

8 فبراير

اكبر حشود من ساعة بداية الاحتجاجات، عشرات الآلاف من المتظاهرين حاصرو مجلس الشعب و مقر رياسة الوزرا القريبين من ميدان التحرير، و طلب چو بايدن نايب ريس امريكا توسيع الحوار.[37]

المتظاهرين سمو اليوم ده يوم حب مصر و حصلت مظاهرات فى معظم محافظات مصر [81]

عمر سليمان قال إن مصر مش جاهزه إنها تكون دوله ديمقراطيه[82]

و طلب چو بايدن من عمر سليمان رفع حالة الطوارئ فوراً.

9 فبراير

المتظاهرين فضلو فى ميدان التحرير و حاصرو مجلس الشعب و قال المتحدث بإسم البيت الأبيض تصريحات عمر سليمان اللى تحدث قال فيها إن مصر مش جاهزه إنها تكون دوله ديمقراطيه تصريحات مش مفيده [82].

و أخبار إن حصيلة ضحايا الاشتباكات فى محافظة الوادى الجديد، خلال يومين 8 و 9 فبراير ، وصلت 3 مقتولين و 100 مصاب.[82]

10 فبراير

زاد عدد المتظاهرين فى ميدان التحرير و عمال كتير عملو اضرابات.[83]

و قال حسام بدراوى أمين عام الحزب الحاكم فى مصر إنه يتوقع استجابة مبارك لطلبات الشعب قبل 11 فبراير.[84] و قال حسام بدراوى لبى بى سى إنجليزى إنه طلب من مبارك يتنازل عن الحكم.

اصدر المجلس الاعلى للقوات المسلحة البيان نمره واحد قال فيه ان المجلس فى حالة إجتماع دايم علشان يناقش اجراءات و تدابير للحفاظ على الوطن و مكتسبات شعب مصر.

قابل حسنى مبارك، عمر سليمان، و احمد شفيق ، و اعلنت وسايل الاعلام ان مبارك ها يقول كلمه للشعب و إتنشرت أخبار إن مبارك ها يتنازل عن الحكم لكنه قال إنه طلب تعديل الدستور و إنه ها ينقل بعض صلاحياته لنايبه عمر سليمان.

و كان عدد المتظاهرين فى ميدان التحرير و الشوارع اللى حواليه حوالى تلاته مليون و رد فعلهم على خطابه كان شديد ضد مبارك.

11 فبراير

إستمر المتظاهرين فى ميدان التحرير و إتجمع متظاهرين قدام قصر الرياسه، قصر العروبة، فى مصر الجديدة. وزير المالية المصرى سمير رضوان قال لبى بى سى إن وقوع انقلاب عسكرى ها يكون له تأثير مش كويس على الشعب و الاقتصاد.

و إتنشرت أخبار إن مبارك راح شرم الشيخ[85].

و قال حسام بدراوى أمين عام الحزب الحاكم فى مصر إنه هايستقيل من الحزب.[86]

و قال نايب رئيس الجمهورية عمر سليمان إن الرئيس حسنى مبارك قرر إنه يسيب منصبه و سلم الحكم لمجلس عسكرى الى هو المجلس الأعلى للقوات المسلحة المصريه.

12 فبراير

أعلن المجلس الأعلى للقوات المسلحة المصرية حل برلمان مصر و تعليق الدستور. و أعلن إنه ها يمسك الحكم لمدة ست أشهر أو لحد الانتخابات.

مشاركة الستات

من الشمال لليمين: ست لابسه نقاب و الناشطه السياسيه چيچى ابراهيم.[87]

الستات المصريات كانو مشاركين بنشاط كبير طول وقت الثوره.

الضحايا

فى الأيام الأولانيه قبل الاحتجاجات فيه ست اشخاص معروف إنهم حاولوا الإنتحار عن طريق الحرق منهم: عبده عبد المنعم جعفر ، محمد فاروق حسن ، محمد عاشور سرور ، و السيد أحمد هاشم .

لحد يوم 3 فبراير 2011 إتعور أكتر من خمستلاف (5000)‏ فى ميدان التحرير لوحده[88]

لحد يوم 29 يناير ، مات ما يقلش عن 105 متظاهر (27 فى السويس ، و 33 فى إسكندريه ، و 45 فى القاهره) ، مع موت 10 من البوليس . و إتصاب 1500 متظاهر و 750 من البوليس [29][30].

عدد المقتولين لحد يوم 8 فبراير إتقدر يكون 297 واحد و واحده[31]

يوم 22 فبراير ، تقديرات وزارة الصحه فى مصر كانت إن الضحايا 6467 مصاب و384 قتيل [33]


Coordinates: 30°2′N 31°13′E / 30.033°N 31.217°E / 30.033; 31.217{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page

عدد المقتولين فى ثورة مصر سنة 2011
مكان المظاهرات
عدد المقتولين
لحد 1 فبراير 2011
مصدر المعلومات
إسكندريه 52 [89][90][91][91][92][93]
السويس 18 [89][90][92][93]
Asyut 3 [90]
Beni Suef 17 [94]
Thebes 1 [95]
اطفيح 1 [95]
القاهره 232 [89][89][90][92][93][95][96][97][98]
الخارجه 1 [95]
Sheikh Zoweid, North Sinai 1 [99]
Abu Simbel 1 [95]
Rafah 3 [91]
المنصوره 2 [100]
بقية أماكن المظاهرات 15 [89][89][97][99][101]
Total 334 [89][97][102][103][104].

التأثير

فى 3 مارس 2003 حذر المشير حسين طنطاوى رئيس المجلس الأعلى للقوات المسلحه من امكانية حصول كارثه فى مصر حيث ان مخزون القمح فيه نقص و يادوبك مش حايكفى غير حوالى شهرين و ان القمح اتضاعف تمنه فى الاسابيع الأخيره من 210 دولار ل 420 دولار ، و ان رئيس الوزرا اشتكى للمجلس العسكرى انه مش هيقدر يوفى بمرتبات الموظفين فى الفتره الجايه ، و فوق كده ان الأمن القومى المصرى فى حاله وحشه ممكن تضره.

  • فى مصر أهم الحاجات اللى حصلت إن مصر إبتدت تدخل فى أزمة مالية ممكن تكون كبيره إذا استمرت الاضطرابات.[105]. وكالة تصنيف التسليف العالمية "موديز" قررت تخفض تصنيف ديون مصر لدرجة بى إيه 2 (Ba2)، مع احتمال تخفيضها أكتر لو إتدهورت أكتر.
  • اتقدرت خساير الاقتصاد المصرى بمبلغ 310 مليون دولار فى اليوم.
  • فى ظرف 10 تيام الاقتصاديين نزلوا توقعات معدل نمو الاقتصاد المصرى من 5.3% ل 3.7%.
  • السياحه اتضربت فى مقتل. دخل السياحه كان حوالى 13 مليار دولار فى السنه و بيشتغل فيها حوالى 2.5 مليون مصرى بيعولوا اسرهم. دلوقتى شركات السياحه و الطيران بقوا بيتجنبوا مصر ، و السياحه المصريه بتخسر مليار دولار شهرياً و ده حا يسبب ازمه ضخمه.
  • قناة السويس اللى بتجيب دخل لمصر لسه مفتوحه لكن شركة أب مولور-ميرسك الدنماركيه و هى اكبر شركة نقل بحرى فى العالم قفلت مكاتبها و انهت خدماتها فى مصر.
  • مصانع و شركات كتيره فى مصر قفلوا.
  • البنوك و البورصه فى مصر قفلوا لفتره.
  • ارتفعت اسعار الاكل فى مصر و مع استمرار الازمه حايحصل نقص كبير فى الاكل.
  • فى العالم سعر البترول على و بكده استفادت البلاد المنتجه للبترول زى البلاد العربيه فى الخليج و ايران و زاد دخلها ، و بنوك كتيره إتأثرت.

رد الحكومه

يوم 29 يناير ، عين مبارك اللوا عمر سليمان رئيس المخابرات المصرية ، نايب رئيس جمهوريه، و أحمد شفيق رئيس للوزرا.

و يوم 3 فبراير قال عمر سليمان، نايب الرئيس المصرى إن حركة ‏25‏ يناير هيا حركه وطنيه [106] , و قال إن لا الرئيس حسنى مبارك و لا إبنه جمال هايرشحو نفسهم فى إنتخابات الرياسه و فى نفس اليوم قال احمد شفيق إنه مستعد يتكلم مع المعتصمين فى ميدان التحرير.

الإخوان المسلمين

رغم إن الإخوان المسلمين ما نظموش المظاهرات دى لكن شاركو فيها من يوم 28 يناير يعنى بعد ثلات تيام من بدايتها .

الأحداث بينت إمكانية إن حركة الإخوان المسلمين فى مصر تمسك الحكم. حركةالإخوان المسلمين بتقول انها عايزه اقامة " دوله مدنية ذات مرجعية إسلامية " [107]. محمد غانم و هو عضو كبير فى المنظمه صرح بإن قناة السويس لازم تتقفل طوالى و يتوقف بيع الغاز لإسرائيل لإسقاط نظام مبارك و إن الناس لازم يستعدوا لحرب ضد اسرائيل [108].

عصام العريان اللى من زعما جماعة الإخوان المسلمين قال لوكالة رويترز إن الجماعة استلمت دعوات لعمل اجتماعات من مندوبين حكومات النرويج وألمانيا والسويد واستراليا وسويسرا. و فى 24 فبراير 2011 أكدت وزيرة الخارجيه الأمريكيه هيلارى كلينتون إن امريكا ما بتعارضش وصول الإخوان المسلمين ، اللى عايزين يطبقوا الشريعه الإسلاميه فى مصر و بيعارضوا تغيير البند التانى فى الدستور المصرى ، لحكم مصر لو التزموا بالديمقراطيه و نبذوا العنف.

تأسيس أحزاب دينيه و الجماعات الدينيه

بعد الثوره اتلاحظ نشاط المنظمات الاسلاميه الدينيه و اتأسست أو إبتدت تتأسس أحزاب دينيه زى حزب الوسط الجديد و حزب النهضه و حزب الحريه و العداله التابع لمنظمة الإخوان المسلمين فى مصر. هدف الأحزاب دى تطبيق الشريعه الاسلاميه على الشعب المصرى و المحافظه على الماده التانيه من الدستور القديم و محاربة قيام مجتمع مدنى سيكولارى فى مصر. مفيش لغاية اللحظه دى احزاب مدنيه إتأسست أو اتعلن إنها تحت التأسيس.

الجماعات الدينيه الأصوليه بعد تنحى مبارك شمرت كمامها و بينت عضلاتها معتمده على تفشى التدين بين المصريين. المنظمات الأصوليه الاسلاميه عايزه تطبق الشريعه و العقوبات الاسلاميه زى قطع الايدين و الرقاب على الشعب المصرى و بتروج لفرض لبس الستات للأحجبه و الأنقبه حيث ان موقفها من موضوع المرأه بوجه عام انها عوره و الإنزواء فى المجتمع هو طريقها و مكانتها. من ناحيه تانيه الجماعات دى بتعادى قيام دوله مدنيه فى مصر يكون فيها كل المصريين متساويين عن طريق الدستور و مش عايزين مادته التانيه تتشال أو تتغير. الجماعات دى بتعتبر المسيحيين المصريين أهل ذمه مش مواطنين مصريين متساويين مع غيرهم من المصريين بالقانون و الدستور.

من الجماعات اللى رجعت لمصر بعد الثوره جماعة " التكفير والهجره ". تقرير جهاز الأمن الوطنى فى مصر فى يونيه 2011 وصف تحركات جماعة التكفير والهجرة بالأخطر خاصة إن احتمالية اندلاع صدام بينها وبين التيارات الإسلاميه التانيه زى السلفيين وعلى راسهم الجماعة الإسلاميه الأكتر عداء لفكر التنظيم ده.

تطبيق قانون الطوارىء بالكامل

فى 10 سبتمبر اصدرت السلطات الحاكمه بيان اعلنت فيه انه اتقرر تطبيق نصوص قانون الطوارىء بالكامل. فى وقت حسنى مبارك كان قانون الطوارىء بيتطبق جزئياً فى مجالات مكافحة الإرهاب و المخدرات.

التدهور الإقتصادى

مصريين ملمومين قدام فرن مستنيين العيش و حل لتدهور الأحوال الإقتصاديه.

[[File:‏|300 px|thumb|left| انتشر العنف فى شوارع مصر 2011.]]

بعد الانهيار الاقتصادى اللى حصل فى مصر بسبب قلة السياحه و القبض على رجال الأعمال و أصحاب المصانع و الشركات و هروب المستثمرين من الاستثمار فى مصر و رجوع عمال من ليبيا بقت مصر فى موقف اقتصادى وحش جداً ، فى ظرف شهرين من اندلاع الإضطرابات انخفض احتياطى الخزانه المصريه 6 مليار ، و انخفض النمو الإقتصادى لحد كبير ، و ارتفعت أسعار الأكل و السلع ، و انخفضت احتياطات القمح و الغلال. فى الظروف دى استنجد المسئولين الجداد فى مصر بصندوق النقد الدولى و طلبوا انه يسلفهم مبلغ 60 مليار جنيه عشان يواجهوا الكارثه الاقتصاديه المهوله اللى ممكن توصل لإنهيار اقتصادى كامل و حصول مجاعه حقيقيه فى مصر. فى 14 ابريل 2011 اعلن وزير مالية مصر سمير رضوان لوكالة رويتر إنه حايطلب عشره مليار دولار سلفه من بنوك دوليه و مجموعة السبعه للدول الكبرى لمساعدة مصر فى مواجهة الضغوط المالية المتزايده. و قال رضوان انه جايز يستنجد ببرنامج الاقتراض من صندوق النقد الدولى. و فى 3 مايو 2011 أكدت فايزة أبو النجا وزيرة التخطيط والتعاون الدولى إن مصر استلفت من مخزون النقد الأجنبى الل عندها للمره الأولى فى تاريخها فنزل المخزون 6 مليار فى فتره قصيره و ان دى حاجه مقلقه و وضحت إن الوضع الإقتصادى حرج جداً.

فى 5 مايو 2011 قرر أصحاب مصانع النسيج فى المحله الكبرى قفل المصانع وتسليم مفاتيحها لرئيس الوزرا و وزير التجاره ، و فى اسكندريه بقى فيه اكتر من 150 مصنع مهددين بالإفلاس. إفلاس المصانع دى بطبيعة الحال من ناحيه حايزود البطاله و من ناحيه تانيه حايضر انتاج مصر و دخلها القومى.

معهد التخطيط القومى عمل دراسه وضحت ان خساير مصر الإقتصاديه من بداية الاحداث لغاية نص مارس وصلت ل 37 مليار جنيه بسبب توقف عدد كبير من الشركات و المصانع و انخفاض التصدير و انخفاض عدد السياح و انخفاض تحويلات المصريين فى الخارج و انهيار قيمة الجنيه المصرى.

فى 18 مايو اعلنت الخونتا العسكريه الحاكمه إن نسبة حجم تدفق الاستثمار الأجنبى المباشر لمصر وصلت لصفر و إن الأوضاع الاقتصاديه فى مصر دخلت مرحلة الخطر ، و إن الدخل السياحي تراجع بنسبة 80% بخساره يوميه قدرها حوالى 40 مليون دولار نتيجة لتوقف الحركة السياحيه لمصر. و وصلت الخساره من توقف عمل المصانع فى مايو مابين 10 ل 20 مليار جنيه و ان نسبة الفقر فى مصر ارتفعت و وصلت ل 70% منهم 6% معدمين.

فى 12 يونيه 2011 أعلنت فايزة أبو النجا وزيرة التخطيط والتعاون الدولى انكماش معدل الناتج المحلى بنسبة 4.2 % ا من يناير لمارس 2011 نتيجة تراجع السياحة بنسبة 33 % والصناعات التحويليه 12 % و التشييد والبنا 9 % والنقل 9.7 % والجملة و التجزئة 7.9 % ، وان مفيش تدفق استثمارى لكن بالعكس المستثمرين الأجانب بيخرجوا فلوسهم من مصر و ان خساير البورصه المصريه فى الفتره دى وصلت ل 81 مليار جنيه وإن العجز المسجل فى ميزان المدفوعات وصل ل 8 مليار دولار وبالتالى بيأثر على احتياطى النقد الأجنبى.

فى أخر يونيه تقرير وزارة الماليه المصريه اظهر حاجه عمرها ماحصلت فى تاريخ الإقتصاد المصرى و هى ان نمو الناتج المحلى أو بالأحرى انكماشه فى السلبى وصل ل (-4,2%) فى الربع التالت من السنه الماليه 2010 / 2011. نمو الناتج المحلى كان مرتفع قبل يناير 2011 و حتى فى وقت الأزمه الإقتصاديه العالميه. وزارة الماليه شرحت ان الانكماش التاريخى ده سببه تراجع معدلات النمو فى قطاعات السياحه والصناعه التحويلية المش البتروليه والبنا والأنشطه العقاريه و النقل و التخزين وتجارة الجملة و التجزئه.

فى أول يوليه 2011 أظهرت المؤشرات الصادره عن مركز المعلومات ودعم اتخاذ القرار بمجلس الوزرا المصرى ارتفاع معدلات الإفلاس النهائيه بين الشركات والأفراد فى الفتره مابين يناير و مايو 2011 بنسبة 3،235 %. المحلل الاسرائيلى روعى نحيماس اتوقع فى مقاله فى جورنال "يديعوت أحرونوت" إن مصر حاتقوم فيها ثوره تانيه لكن المره دى حاتكون لرغيف العيش.

من جهه تانيه، تقرير لوكالة رويتر فى يوليه 2011 اظهر ان البورصه المصريه خسرت 88.5 مليار جنيه (حوالي 14.8 مليار دولار) فى 6 تشهر ، و إن المؤشر الرئيسى للسوق ‪ هبط بنسبة 24.77% ، و وصلت خساير مؤشر اسهم الشركات الصغيره و المتوسطه ل 12.7%. بطبيعة الحال الخساير دى بتعبر عن الخساير السوقيه بس من غير الخساير فى ارباح الشركات.

رانيا نصار رئيسة قسم البحوث فى المجموعه الاقتصاديه صرحت فى 19 اغسطس 2011 بإن بقى فيه نقص حاد فى السيوله بعد خروج المستثمرين الأجانب من مصر و اتوقعت ان البورصه المصريه حاتقفل مؤقتاً حيث ان ماعادش فيه مقومات للصعود فى السوق المصريه بعد خروج الأجانب من السوق و بعد الأحداث اللى حصلت فى سينا فى 18 اغسطس.

من ناحيه تانيه، على اساس دراسه حديثه أصدرها الجهاز المركزى للتعبئة والإحصاء فى مصر ، وضح اليوم السابع فى تقرير عمله يوم 20 اغسطس 2011 ان فيه كارثة محققة مستنيها الاقتصاد المصرى بعد الاحداث اللى حصلت فى سينا فى 18 اغسطس و العريش و ايلات و ان الأحداث دى بتهدد أربع قطاعات اقصاديه مهمه فى مصر و هى قطاع السياحه والقطاع الصناعى وقناة السويس والبورصه. و وضح التقرير إن الأزمة خطورتها بتزيد غكمن فيه 12 منطقة صناعيه فى مصر بتضم حوالى 717 مصنع بتعتمد فى تصريف منتجاتها على استيرادالسوق الأمريكيه حسب اتفاقية الكويز لكن الاتفاقيه دى بتشترط أن يكون 10.5% من منتجات المصانع دى من إسرائيل عشان تسمح امريكا بإستيرادها. القيمه السنويه للمنتجات دى هى مليار و 966 مليون دولارامريكى و يبتشغل حوالى 324 ألف مصرى. تصدير مصر للمنتجات دى حايتوقف عن قريب بعد ماقفلت السلطات المصريه معبر العوجه بين مصر وإسرائيل اللى بيتم عن طريقه استيراد المنتجات الإسرائيليه للصناعات دى و التبادل التجارى بين مصر وإسرائيل بسبب الأحداث فى سينا و حاتكون النتيجه خساره ماليه كبيره و تشريد آلاف المصريين.

العالم

المنظمات الدوليه

  • الاتحاد الأوروبى: قالت كاثرين أشتون رئيسة السياسه الخارجيه بتاعة الاتحاد الأوروبى إن السلطات المصرية لازم تسمع كلام شعوبها ، و لازم تتعامل مع مشاكلهم و تحترام حقهم فى التظاهر ، و طلبت من السلطات المصرية احترام و حماية حق المواطنين المصريين الواضح فى تطلعاتهم السياسية .
  • الأمم المتحدة : بان كى مون السكرتير العام للامم المتحدة قال إن العالم لازم يشوف الاحتجاجات المصرية على انها فرصة لمعالجة "المخاوف المشروعة" للشعب المصرى . و قال إن ضرب الصحفيين الأجانب فى مصر فضيحه.

أمريكا

باراك أوباما واصل ضغوطه على الحكومة المصرية علشان تبعد عن العنف و تنفذ إصلاحات سياسية. مصر مهمة لأمريكا، علشان فيها قناة السويس ، و هيا الدولة إللى فيها أكبر عدد سكان فى المنطقه، و مصر كانت أول دوله فى المنطقه تعمل معاهدة سلام مع إسرائيل، و من وجهة نظر أمريكا مصر هيا قوه بتمثل الاعتدال وصوت العقل.[37]

و بعد مبارك ما قال إنه هايكمل ولايته لحد أكتوبر 2011 اوباما قال إن التغيير لازم يحصل دلوقتى. و لما الصحفيين تانى يوم سألو مسؤلين فى البيت الابيض يعنى إيه دلوقتى قالولهم دلوقتى يعنى إمبارح.

فى 24 فبراير 2011 أكدت وزيرة الخارجيه الأمريكيه هيلارى كلينتون إن امريكا ما بتعارضش وصول الإخوان المسلمين لحكم مصر ( الإخوان المسلمين عايزين يطبقوا الشريعه الإسلاميه فى مصر ) لو التزموا بالديمقراطيه و نبذوا العنف.

أوروبا

و طلب ديفيد كاميرون رئيس وزرا بريطانيا و نيكولا ساركوزى رئيس فرنسا و أنجيلا ميركيل مستشارة ألمانيا من الرئيس مبارك تنفيذ عملية تغيير كبيره و يشكل حكومة فيها ناس بتمثل شعب مصر و تنفيذ انتخابات حرة ونزيهة و إنه يتفادى بأى تمن استخدام العنف ضد المدنيين العزل و طلبو من المتظاهرين إنهم يمارسوا حقهم بسلام من غير عنف.

روسيا

روسيا أخدت موقف مختلف عن موقف الدول الغربيه و اعلنت انها بتعارض فرض حلول خارجيه على مصر. سيرجى لافروف وزير خارجية روسيا أعلن إن موسكو ما بتعتبرش انه من المفيد فرض " وصفات " و إنذارات من الخارج على السلطه المصريه و الشعب المصرى. و صرح بإن روسيا مهتمه بالتطورات و مهتمه بإستقرار مصر و ازدهار مصر كدوله ديموقراطيه و ان لازم تتحل كل المشاكل الاجتماعيه و الاقتصاديه و السياسيه بسرعه ، و أكد على إن السياسيين المصريين و الشعب المصرى عارفين ازاى يحلوا المشاكل دى. فى 4 فبراير 2011 بلغت روسيا مصر انها بترفض أى حل مفروض من الخارج و أى تدخل خارجى فى شئون مصر لكن فى نفس الوقت وضحت انها خايفه من عدم الاستقرار فى المنطقه العربيه و استغلال المتطرقين الاسلاميين للموقف زى ما بيشير الخبرا. الرئيس الروسى ديمترى مدفيديف نادى لعمل لتسويه سلميه للمشاكل القايمه فى إطار القانون.

اسرائيل

موقف اسرائيل بطبيعة الحال بيعتبر تقريباً أهم المواقف حيث إنها جاره لمصر و كان بينها و بين مصر حروب انتهت بمعاهدة السلام المصريه الاسرائيليه اللى حققت ايجابيات للطرفين لمدة حوالى 30 سنه. فى حالة تغيير الاوضاع فى مصر بطريقه وحشه توصل لإلغاء اتفاقية السلام النتيجه حاتكون وخيمه جداً و بالذات على مصر اللى ممكن تلاقى نفسها فى حالة سنة 1972 و اوحش خاصة فى ظل التحولات الدوليه اللى حصلت فى التلاتين سنه اللى فاتوا.

قال نتنياهو رئيس وزرا اسرائيل فى مؤتمر صحفي مشترك مع المستشاره الألمانيه أنجيلا ميركل فى 31 يناير إن فيه مخاوف من "استغلال الجهات الإسلامية المتطرفة للاضطرابات لبسط سيطرتها على مصر زى ما حصل فى إيران ودول أخرى " فى إشارة للاضطرابات اللى مهدت لوصول روح الله الموسوى الخمينى للسلطه فى إيران بعد الإطاحة بالشاه سنة 1979 ، وقال ان حركة الإخوان المسلمين فى مصر ممكن تستغل الوضع القايم. من جهه تانيه حذر نتنياهو من إن تداعيات الازمه اللى فى مصر حا تتسبب فى حاله من قلة الاستقرار فى المنطقه فى السنين الجايه ، و قال قدام البرلمان الاسرائيلى ان حا تكون فيه معركه فى مصر بين الناس اللى بيطالبوا بالحريه و الناس اللى بيسعوا لفرض نظام دينى متطرف. فى 18 فبراير 2010 نتنياهو صرح فى مؤتمر لليهود الأمريكان فى القدس بإن ماحدش يعرف ايه اللى حا يجيبه المستقبل فى مصر و لإحترامها لمعاهدةالسلام ، و ان العالم لازم ينتبه للأخطار المحتمله اللى جايز تكون فى السكه. و اكد ان الاحتفاظ بالسلام هو فى مصلحة مصر و ان كل المصريين لازم يعرفوا إن الاسرائيليين من ناحيتهم متمسكين بالسلام ، و ضاف ان رغم ان عنده أمل ان مصر ممكن تقدر تحقق الديموقراطيه لكن اسرائيل لازم تستعد للأسوأ.

المحلل السياسى الاسرائيلى جى بخور كتب فى اواخر فبراير دراسه تحليليه قصيره فى جورنال " يديعوت أحرنوت " نقلتها الجرانيل العربيه قال فيها ان فيه نظره اكتر واقعيه بتدور على الديموقراطيات الجديده لكن اللى هنشوفه هو الفوضى ، الزعما المتشددين و الاسلام السياسى المتطرف اللى مستنى بس الصعود و الحكم . و كتب فى أخر الدراسه التحليليه : زى فى العراق فى 2003 ، زى فى ايران فى 1979 ، أو فى السلطه الفلسطينيه فى 2006 ، حايكون ده حال الشرق الاوسط السنه دى : كلام جميل و نظريات عن التحول الليبرالى و الديموقراطى ، لكن عملياً اللى حاصل هو فوضى و عنف ، موت فظيع و حكم اسلامى مطلق بيستنونا فى أخر المشوار.

محلل اسرائيلى تانى هو روعى نحيماس رئيس قسم الشئون العربيه فى جورنال "يديعوت أحرونوت" الإسرائيلى نشر مقاله بعنوان " ثورة الجياع بعد ثورة التحرير " شرح فيها موقف مصر المنهار اقتصادياً و استشهد فيها بدراسه عملها البروفسير "يورام ميتل" من مركز هرتسوج لدراسات الشرق الأوسط فى جامعة بن جوريون ذكرت إن مصر حاتتعرض لإنقلاب تانى قوى لكن المره دى حايكون لرغيف العيش.

فى 5 يوليه 2011 صرح الجنرال أفيف كوخافى رئيس المخابرات العسكريه الإسرائيليه "آمان" فى جلسة للجنة الشئون الخارجيه فى الكنيست ان ايران بتخترق مصر عن طريق الإخوان المسلمين و إن الجمهورية الإسلامية الإيرانيه بتستغل الأوضاع والاضطرابات فى الشرق الأوسط عشان تتغلغل فى المنطقه و بتحاول تأثر على الانتخابات البرلمانيه 2011 لفوز حركة الإخوان المسلمين بيها.

فى نوفمبر 2011 البروفيسور ديفيد بوقعى الخبير الاستراتيجى بشئون الشرق الأوسط فى جامعة حيفا و المستشار السياسى للحكومه الاسرائيليه وضح ان اسرائيل قلقانه من التطورات اللى بتحصل فى مصر اكمنها بتعتبر اللى بيحصل فى مصر بيصب فى مصلحة الإسلامويين اللى عايزين يحتلو مصر و لو نجحو هيلغو معاهدة السلام و هيعلنو الحرب على اسرائيل حيث ان الاسلامويين فى مصر بيتبعو مخططات تمكنهم من الاستيلاء على مؤسسات الدوله زى ماعمل الاخوان المسلمين و حركة حماس فى غزه. بطبيعة الحال اسرائيل قوه عسكريه قويه و امريكا و كل الغرب معاها بسلاحه و عتاده و بالتالى اسرائيل مش قلقانه من هزيمه عسكريه لكن من اضطرارها لدخول حرب ضد مصر فى نهاية المطاف و الرجوع لحدود 5 اكتوبر 1973 على الضفه الشرقيه لقناة السويس بعد ما اتعملت معاهدة سلام هيصعب تعويضها لو ضربها الاسلامويين فى مقتل. من ناحيه تانيه نقل جورنال "يديعوت أحرونوت" تصريحات للجنرال عوزى ديان القيادى فى المخابرات الاسرائيليه "الموساد" و النايب السابق لرئيس أركان الجيش الإسرائيلى بإن اسرائيل بقت قلقانه من امكانية وصول الاسلامويين للحكم فى مصر و ان الاسلامويين بيسعو للإطاحه بحكم العسكر و إقامة حكم اسلاماوى فى مصر. و شرح الجنرال ان الاسلامويين هيفضلو فى صراعات مستمره مع المجلس الأعلى للقوات المسلحه المصريه بهدف الوصول للحكم. الجنرال عوزى ديان وضح ان اسرائيل لازم تكون على اهبة الاستعداد لمواجهة أوحش السناريوهات فى حالة استيلاء الاسلامويين على الحكم فى مصر و ان الجيش الاسرائيلى مستعد لمواجهة التهديدات الارهابيه فى سينا اللى بتمثل خطر على حدود اسرائيل و على امنه القومى.

هنرى كسينجر

هنرى كسينجر كان من مهندسين اتفاقية السلام ما بين مصر و اسرائيل و مشهور بمعارفه و تحليلاته السياسيه القيمه. كسينجر قال ان اللى حصل فى مصر هو المشهد الأول من الفصل الأول من دارما لسه ما اكتملتش ، و حذر من ان مصر حا تخسر الكتير لو سيطر عليها التيار الدينى أو التيار الناصرى.

مصر بعد الثوره عضو فى محور الشر ؟

فى أول يونيه 2011 نشر جورنال "واشنطن تايمز" الأمريكى مقاله مهمه عن حالة مصر بعد الثوره قالت فيه ان مصر لأول مره من جيل بتخوض لعبه استراتيجيه و انها ممكن تفضل حليف لأمريكا و تحافظ على السلام مع اسرائيل ( امريكا من الموقعين على اتفاقية السلام ) أو تنضم لمحور إيران الإسلامى ومعاها الإخوان المسلمين. و ضافت المقاله ان مصر زى ماهو باين بتلعب لعبه خطيره و ان الاداره الامريكيه بتراقب فى صمت لكن الكونجرس الأمريكى مش ساكت و حايطالب بوقف المساعدات لمصر اذا استمر الوضع على ماهو عليه.

كتب عن الثورة

طبعا لاهمية الحدث اللى حصل فى مصر فيه كتب كتير اتعملت عن الثوره ده غير كتير جدا من الكتابات فى جوا مصر و برا مصر . من الكتب الكتير اللى اتعملت عن الثورة .

محاكمات

بعد ثورة مصر سنة 2011 حصلت محاكمات كتير من أهمها محاكمة الرئيس المصرى السابق حسنى مبارك اللى ابتدت فى مصر يوم ٣ اغسطس سنة 2011 علشان تحاكم رئيس مصر السابق، حسنى مبارك[110] و متهمين تانيين بتهم الفساد وقتل المتظاهرين

انتفادات

نرجسية الثوره فى مصر هى تسميه عملها الباحث المصرى مأمون فندى فى برنامج " القاهره اليوم " الحوارى مع عمرو أديب و محمد شردى فى 4 يونيه 2011. شبه مأمون فندى المصريين بعد ثورة 25 يناير 2011 بواحد بيبص على نفسه فى المرايا بزهو من غير ما يتابع اللى بيجرى حواليه. يعنى ببساطه ماهماش شايفين التغييرات و التحركات اللى بتحصل على الخريطه حوالين مصر و جواها. بيقول فندى ان قطع طريق السكه الحديد زى ما حصل فى جنوب مصر فى قنا و تفجير خط انابيب الغاز فى شمال مصر ليه معنى رمزى ان مصر بقت تلت بلد حيث ان تلتينها فى الشمال و الجنوب مفيش سيطره عليهم و ان ده ممكن يدى انطباع ان مصر مفيهاش ازمة حكم بس لكن ازمة دوله معرضه لخطر.

بيقول مأمون فندى ان مصر جزء من عالم متشابك المصالح و ممكن اى حد بره مصر يغير خط سير الاحداث فى مصر ، و ادا مثل بإن لو اسرائيل قررت فجاءه تغيير وضع قواتها و اعادة انتشارها ده حايربك المشهد فى مصر و حايضطر القايمين على الامر فى مصر بإتخاذ اجراء مضاد حايكون بطبيعة الحال ليه اثر وحش على سير الاحداث فى مصر و تعويق التطور الديموقراطى لمدة مثلاً أربع سنين. مثل تانى ان لو شوية مصريين قالوا انهم رايحيين على رفح يوم الجمعه و بكده يساهموا فى اتخاذ اسرائيل لإجراءات معاديه فى لحظة ضعف مصر و بكده يبقوا الناس دول بغباء ساهموا فى توريط مصر فى مشكله كبيره. من ناحيه تانيه منطقة الشرق الأوسط حوالين مصر فى حالة انفجار فى سوريا و اليمن و العراق و الصومال و ليبيا و مشاكل منظمة حماس فى غزه المفتوحه لكل الاحتمالات مع امكانية حصول انفجارات تانيه فى منطقة الخليج فى سنين جايه ، فى الظروف دى بيتسأل فندى إيه أدوات مصر للتعامل مع التطورات و الاحتمالات دى و دى حاجه مش موجوده فى الحوار جوه مصر المقتصر على الحديث عن مين حايحكم مصر بس.

نقطه تانيه اثارها مأمون فندى هى محاولة البعض لإعادة العلاقات مع ايران و ان ده بيتشاف بره مصر على انه توجه للانفتاح على ايران للحصول على توكيل لتأسيس دوله دينيه فى مصر ، ده مع ان لمصر علاقات صداقه مع دول كبيره مطلوب الإهتمام بيها كأولويه لإن الدول دى ممكن تقدم حاجه لمصر على عكس ايران اللى مش حاتدى لمصر حاجه من غير مقابل اذا كان عندها اصلاً حاجه ممكن تديها.

مين حايحكم مصر

بخصوص مين حايحكم مصر فندى ادا كذا سيناريو منهم الحكم الدينى عن طريق التحالف بين جماعة الإخوان المسلمين فى مصر و جماعات دينيه تانيه منهم السلفيين. السيناريو التانى هو سيناريو الديموقراطيه المحليه بمعنى الوصول لصيغة حكم ديموقراطيه مغلقه على طريقة الحكم فى عهد الرئيس حسنى مبارك. الديمقراطيه المغلقه دى بتشمل الجماعات المختلفه لكن مش كل المجتمع. سيناريو تالت هو حصول توليفه مقبوله بتشرف عليها اداره عسكريه. السيناريو الرابع هو ان الخونتا العسكريه اللى مسكت الحكم بعد مبارك ممكن تستمر فى الحكم.

بيقول مأمون فندى ان الحوار فى مصر عباره عن منظمتين و شرعيتين. المنظمتين هما منظمة الشباب اللى - على حد قوله - كانت بتحكم و جايز لسه بتحكم و منظمة الإخوان المسلمين و التنظيم السرى ، و الشرعيتين هما ثورة 23 يوليه 1952 و ثورة 25 يناير 2011 حيث ان فيه معركه دايره بين الشرعيتين. فياترى ثورة 2011 كانت ضد حسنى مبارك بس و لا ضد ثورة 1952 ؟

مصادر

  1. "Egypt's prime minsiter quits, new govt soon-army". Forexyard.com. Retrieved 5 March 2011. 
  2. Egypt's Mubarak Steps Down; Military Takes Over[dead link], The Wall Street Journal, 11 February 2011.
  3. Reuters (29 November 2010). "Egypt's military moves to dissolve parliament, suspend constitution". Haaretz. Archived from the original on 14 February 2011. Retrieved 24 February 2011. 
  4. "Egyptian state security disbanded". Al Jazeera. 15 Mar 2011. Archived from the original on 16 March 2011. Retrieved 15 March 2011. 
  5. Egypt dissolves former ruling party http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/04/2011416125051889315.html
  6. "Al-Ahram Weekly | Egypt | How the mighty have fallen". Weekly.ahram.org.eg. 2 February 2011. Archived from the original on 1 May 2011. Retrieved 23 March 2011. 
  7. Kirkpatrick, David D.; Stack, Liam (13 March 2011). "Prosecutors Order Mubarak and Sons Held". The New York Times. Archived from the original on 1 May 2011. Retrieved 13 April 2011. 
  8. "Mubarak to be tried for murder of protesters". Reuters. 24 May 2011. Archived from the original on 31 May 2011. Retrieved 24 May 2011. 
  9. "Egypt's state of emergency ends after 31 years". The Daily Telegraph (London). 31 May 2012. 
  10. ^ 10.0 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 "Egypt braces for nationwide protests". France24. Agence France-Presse. 25 January 2011. Archived from the original on 1 February 2011. Retrieved 29 January 2011. 
  11. ^ 11.0 11.1 "Egypt activists plan biggest protest yet on Friday". Al Arabiya. 27 January 2011. Archived from the original on 1 February 2011. Retrieved 29 January 2011. 
  12. ^ 12.0 12.1 12.2 AFP (27 January 2011). "Egypt protests a ticking time bomb: Analysts". The New Age. Archived from the original on 9 February 2011. Retrieved 29 January 2011. 
  13. Korotayev A., Zinkina J. Egyptian Revolution: A Demographic Structural Analysis. Entelequia. Revista Interdisciplinar 13 (2011): 139–169.
  14. "Estimated 2 Million People Protest In _ Around Tahrir Square In Cairo Egypt.mp4 | Current News World Web Source for News and Information". Cnewsworld.com. Archived from the original on 18 February 2011. Retrieved 20 February 2011. 
  15. ^ 15.0 15.1 "846 killed in Egypt uprising". 20 April 2011. Archived from the original on 20 April 2011. Retrieved 20 April 2011. 
  16. "Activists on Facebook: the military killed 99 and wounded 2702 in 10 months". Tahrirnews.com. 30 December 2011. Retrieved 6 January 2012. 
  17. "Egypt’s revolution death toll rises to 384". Al Masry Al Youm. 22 February 2011. Archived from the original on 27 February 2011. Retrieved 22 February 2011. 
  18. http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/egypts-army-fails-to-grasp-the-post-mubarak-realities
  19. ^ 19.0 19.1 19.2 CNN ثورة الغضب
  20. ^ 20.0 20.1 20.2 حماية ثورة اللوتس من الاتحاد الاشتراكي
  21. ^ 21.0 21.1 Kareem Fahim and Mona El-Nagaar (January 25, 2011). "Violent Clashes Mark Protests Against Mubarak’s Rule". The New York Times. 
  22. ^ 22.0 22.1 "6 April movement calls for protest against police abuse". Almasry Alyoum. 20 January 2011. Retrieved 30 January 2011. 
  23. ^ 23.0 23.1 23.2 23.3 Fahim, Kareem; El-Nagaar, Mona (25 January 2011). "Violent Clashes Mark Protests Against Mubarak’s Rule". The New York Times. Retrieved 30 January 2011. 
  24. ^ 24.0 24.1 "Protesters torch Egypt police post". Al Jazeera. 27 January 2011. 
  25. ^ 25.0 25.1 "More casualties as protests escalate in Egypt". Nationalpost.com. 2010-12-22. Retrieved 2011-01-26. 
  26. ^ 26.0 26.1 "Clinton calls for reform in Egypt - Middle East". Al Jazeera English. Retrieved 2011-01-26. 
  27. "Egyptian Youths Drive the Revolt Against Mubarak". New York Times. 27 January 2011. Retrieved 27 January 2011. 
  28. "شيحة: مكاتب الصحة وثقت سقوط 840 شهيداً خلال ثورة 25 يناير". Almasry-alyoum.com. 16 March 2011. Retrieved 4 April 2011. 
  29. المرجع غلط: مش صحيح <ref> تاج; مافيش نص متوافر فى المراجع اللى اسمهاliveblog
  30. ^ 30.0 30.1 "Protesters back on Egypt streets". Aljazeera English. 29 January 2011. Retrieved 29 January 2011. 
  31. ^ 31.0 31.1 Aljazeera 297 قتيلا في انتفاضة مصر
  32. Ahram الصحة:365متوفي و5500مصاب منذ بداية الثورة
  33. ^ 33.0 33.1 Masrawy
  34. BBC Fragile future for Egypt's revolution
  35. "Hosni Mubarak resigns as president". Al-Jazeera English. 11 February 2011. 
  36. "The 25 January Revolution (Special issue)". Al-Ahram Weekly. 10–16 February 2011. Retrieved February 15, 2011. 
  37. ^ 37.0 37.1 37.2 37.3 37.4 37.5 37.6 نهاية لعهد حسني مبارك المستقبل - الخميس 17 فبراير 2011 - العدد 3914
  38. "Libya Protests Build, Showing Revolts’ Limits". 
  39. Law 1958/162 (Emergency Law) (Arabic) at EMERglobal Lex, part of the Edinburgh Middle East Report. Retrieved 2010-04-02.
  40. R. Clemente Holder (1994-08). "Egyptian Lawyer's Death Triggers Cairo Protests". Washington Report on Middle East Affairs.  Text "http://www.washington-report.org/backissues/0794/9407060.htm" ignored (help);
  41. "US embassy cables: Police brutality in Egypt". Guardian. Retrieved 2011-01-29.  Text "data2011-01-28 " ignored (help)
  42. "Anger on the streets of Cairo". The National (Abu Dhabi). 2010-06-13. Retrieved 2010-07-13. 
  43. "Anger in Alexandria: 'We’re afraid of our own government'". Almasry Alyoum. 2010-06-25. Retrieved 2010-07-13. 
  44. "ElBaradei leads anti-torture rally". Al Jazeera English. 2010-06-26. Retrieved 2010-07-13. 
  45. http://www.transparency.org/policy_research/surveys_indices/cpi/2010/results
  46. http://www.parade.com/dictators/2009/more-of-the-worlds-worst-dictators.html?index=10
  47. Suzanne Choney (27 January 2011). "Egyptian bloggers brave police intimidation". MSNBC. Retrieved 28 January 2011. 
  48. The Report: Egypt 2007. Oxford Business Group. January 2007. ISBN 1-9023-3957-6. 
  49. Elaasar, Aladdin (28 January 2011). "Egyptians Rise Against Their Pharoah". Huffington Post. Retrieved 6 February 2011. 
  50. "Egypt's Mubarak Likely to Retain Vast Wealth". ABC NEWS. Retrieved 5 February 2011. 
  51. ^ 51.0 51.1 51.2 51.3 51.4 "Obama optimistic about Egypt as negotiators make concessions". AHN. Retrieved 9 February 2011. 
  52. Jailan Zayan (2011-01-25). "AFP – Egypt braces for nationwide protests". AFP. Retrieved 2011-01-25. 
  53. world factbook
  54. AFP, Google (January 2, 2011). "Egypt media warn of civil war after bombing". Agence France-Presse. Retrieved 28 January 2011. 
  55. Stack, Liam; David D. Kirkpatrick (January 2, 2011). "Egypt Orders Tighter Security After Church Bombing". The New York Times. Retrieved 28 January 2011. 
  56. Jouini, Hassen (January 8, 2011). "Muslims protect churches". National Post. Retrieved 28 January 2011. 
  57. KIRKPATRICK, DAVID and SANGER, DAVID (13 February 2011). "New York Times". New York Times. p. 1. Retrieved 13 February 2011. 
  58. "Gene Sharp: Author of the nonviolent revolution rulebook". BBC News. 21 February 2011. 
  59. Remondini, Chiara (16 January 2011). "Prodi Says Egypt to Be Monitored After Tunisia, Messaggero Says". Bloomberg. Retrieved 12 February 2011. 
  60. المصرى اليوم مواطن مصري يشعل النار في نفسه أمام مجلس الشعب وهو يهتف ضد «أمن الدولة»
  61. (Arabic) "Elbaradei: I will join the Youth Revolution on Friday". 27 January 2011. Retrieved 27 January 2011. 
  62. Voice of America 'A Trusted Source'
  63. Caraley, Demetrios (April 2004). American hegemony: preventive war, Iraq, and imposing democracy. Academy of Political Science. ISBN 1-8848-5304-8. 
  64. "Mubarak's Son Flees Egypt, Police Fallback from Suez". Wallstreetnewscast.com. Retrieved 2011-01-26. 
  65. "Cairo Crowds Overpower Police; Army Deployed". CBS News. 2011-01-28. 
  66. "'Army out' in Egyptian capital". Al Jazeera English. 2011-01-28. 
  67. http://blogs.aljazeera.net/middle-east/2011/01/29/live-blog-291-egypt-protests
  68. BBC Arabic مبارك لن يترشح لولاية رئاسية جديدة
  69. Dostor on 3 February 2011
  70. جرنال الشروق
  71. dostor
  72. بموقع الدستور الأصلي
  73. USA TODAY
  74. [ http://www.bbc.co.uk/arabic/middleeast/2011/02/110203_egypt_vodafone.shtml BBC فودافون: السلطات المصرية "اختطفت" شبكتنا]
  75. "Egypt VP Says Violence Result of 'Conspiracy'". Gulf News. Retrieved 3 February 2011. 
  76. جورنال الجمهوريه
  77. بوابة الوفد
  78. بوابة الوفد المتحدث باسم الأزهر: النظام كتب نهايته
  79. بى بى سى تعليق ضخ إمدادات الغاز المصرى إلى إسرائيل و الأردن و سوريا بعد انفجار خط الأنابيب
  80. Al Jazeera English. Breaking News. 2 February 2011. 16:00
  81. [ http://www.aljazeera.net/NR/exeres/789346B3-1C7E-408F-8F8B-13A8207298C5.htm?GoogleStatID=1 Aljazeera مظاهرات مليونية بمصر تصعّد الضغط]
  82. ^ 82.0 82.1 82.2 BBC محتجون يعتصمون أمام البرلمان المصري لليوم الثاني
  83. BBC مصر: تزايد الحشود بميدان التحرير واتساع اضرابات العمال
  84. BBC أمين عام الحزب الحاكم
  85. BBC:حشود ضخمة بالمدن المصرية وانباء عن مغادرة مبارك القاهرة
  86. Shorouk news
  87. Fatma Naib (19 February 2011). "Women of the revolution - Features". Al Jazeera English. Retrieved 13 April 2011. 
  88. الوفد أحداث ميدان التحرير
  89. ^ 89.0 89.1 89.2 89.3 89.4 89.5 89.6 "Egypt: Documented Death Toll From Protests Tops 300 | Human Rights Watch". Hrw.org. 2011-01-28. Retrieved 2011-02-09. 
  90. ^ 90.0 90.1 90.2 90.3 Staff writer (27 January 2011). "4 Confirmed Dead in Egyptian Riots". Agence France-Presse (via Herald Sun). Retrieved 5 February 2011. 
  91. ^ 91.0 91.1 91.2 "Pyramids Closed as Deadly Riots Spread". Herald Sun. 30 January 2011. Retrieved 3 February 2011. 
  92. ^ 92.0 92.1 92.2 Williams, Carol J. (1 February 2011). "Egypt: Rights Advocates Report Protest Death Toll as High as 300". Babylon & Beyond – Observations from Iraq, Iran, Israel, the Arab World and Beyond (blog of the Los Angeles Times and the Carnegie Middle East Center/Carnegie Endowment for International Peace; via Los Angeles Times). Retrieved 5 February 2011. 
  93. ^ 93.0 93.1 93.2 Gordon, Evelyn (2011-01-29). "Al-Jazeera says Egyptian riot death close close to 90". Jpost.com. Retrieved 2011-02-09. 
  94. Williams, Alison (29 January 2011). "Update 1 – Death Toll in Egypt's Protests Tops 100 – Sources". Reuters. Retrieved 5 February 2011. 
  95. ^ 95.0 95.1 95.2 95.3 95.4 [dead link] http://www.wilsherline.net.uk/
  96. Agayev, Zulfugar (2011-01-30). "Azerbaijani Embassy Worker Shot Dead in Egypt, Ministry Says". Bloomberg. Retrieved 2011-02-09. 
  97. ^ 97.0 97.1 97.2 "General News - Uncertainty over cause of Ghanaian's death in Egypt". Citifmonline. Retrieved 2011-02-09. 
  98. Staff writer (26 January 2011). "Egypt Official Blames Car Crash for Cairo Deaths". Reuters. Retrieved 5 February 2011. 
  99. ^ 99.0 99.1 Staff writer (27 January 2011). "Egypt Police Shoot Bedouin Protester Dead". Reuters. Retrieved 5 February 2011. 
  100. Parker, Nick (29 January 2011). "Day of Wrath in Egypt as 62 Killed". The Sun. Retrieved 5 February 2011. 
  101. [dead link] "Egypt Police Shoot Bedouin Protester Dead". Egypt.com News. 27 January 2011. 
  102. "Political turmoil instigates schism in Egyptian Soccer | bettor.com". Blogs.bettor.com. Retrieved 2011-02-09. 
  103. Weaver, Matthew (2007-09-28). "Egypt protests - Tuesday 8 February | News | guardian.co.uk". Guardian. Retrieved 2011-02-09. 
  104. "Pictures of the dead rise in Egypt's Tahrir Square - Los Angeles Times". Articles.latimes.com. Retrieved 2011-02-09. 
  105. جرنال الشرق الأوسط مصر أمام أزمة مالية ضخمة إذا استمرت الاضطرابات
  106. Ahram عمر سليمان ‏: 25‏ يناير حركة وطنية
  107. http://www.ikhwanonline.com/Article.asp?ArtID=8791&SecID=250
  108. The Jerusalem Post, Feb 1, 2011
  109. كتاب الثورة المصرية من منظور سياسى و سوسيولوجى و اقتصادى , كتاب محطوط برقم ايداع 11513 / 2012 , دار الكتب و الوثائق القومية , مصر اللى عمله احمد غانم
  110. جريدة العلم

لينكات برانيه و مصادر




Egypt crisis 'costing economy $310m a day'...*

*Rush to remove money from banks causes currency devaluation in Egypt