الف ليله و ليله

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
اذهب إلى التنقل اذهب إلى البحث
الف ليله و ليله
(بالعربية: أَلْف لَيْلَة وَلَيْلَة‎ تعديل قيمة خاصية العنوان (P1476) في ويكي بيانات
Sughrat.jpg
 

تاريخ النشر القرن 10  تعديل قيمة خاصية تاريخ النشر (P577) في ويكي بيانات
النوع الأدبي حكاية خرافية  تعديل قيمة خاصية النوع الفني (P136) في ويكي بيانات
ويكي مصدر ألف ليلة وليلة  - ويكي مصدر
حواديت الف ليله وليله مليانه كلام بـالمصرى بيبين اصلها بوضوح.
الحكواتيه كانوا بيحكوا حواديت الف ليله و ليله قبل ما تتجمع فى كتاب.
شهرزاد بتحكى لشهريار

الف ليله و ليله دى مجموعه من الحواديت منتشرة بلغات كتيره جدا، ومش معروف الحواديت دى بدت امتى او فين بالظبط. الف ليله و ليله ماكانش الاسم الاصلى للكتاب ده. الكتاب بدا كحواديت بيحكيها الحكواتيه اللى ما كانوش عارفين ان الحواديت حاتتجمع فى كتاب واحد اسمه الف ليله و ليله. و لا حتى عدد الحواديت اللى فى الكتاب ده 1001 حدوته. فى الاول الكتاب ده كان اسمه "الف خرافه" و بعدين بقى اسمه "الف ليله"، و ما حدش يعرف ليه الاسم اتغير او ليه اتسمى بعد كده الف ليله و ليله، لكن من المفترض ان ده حصل عشان الحواديت تتلائم مع اسطورة شهرزاد اللى قعدت تحكى كل ليله حكايه لشهريار.

نصوص حكايات الف ليله و ليله مليانه كلام بـ المصرى و امثال شعبيه مصريه صميمه و بتظهر فيها البيئه المصريه و اسواق القاهرة و اسكندرية بطريقه واقعيه عن اى مكان او بلد تانيه بتظهر فيها، و حتى الحكايات اللى حوداثها بتجرى بره مصر فيها ما يوحى بانها من خيال مصرى. و ده خلا كتير من العلما و الباحثين يرجحوا ان اصل الف ليله و ليله مصرى، رسمها نفس الخيال الشعبى المصرى اللى خلق سيرة الظاهر بيبرس و سيرة سيف بن ذى يزن.

بيرجح العلما و المؤرخين انها اتكتبت بشكلها الحالى فى القاهره فى مصر من حوالى سنة 1450 [1]، و بياكد الدكتور عفيف نايف حاطوم محقق كتاب الف ليله و ليله ان اصل كتاب الف ليله و ليله مصرى الفه كاتب مصرى [2]، و ده كمان اللى بيرجحه المؤرخ و المستشرق الكبير ادوارد لين Edward Lean مترجم الف ليله و ليله للانجليزى اللى قال فى مقدمة الترجمه الانجليزيه لحواديت الف ليله و ليلة (1839)، ان اللى كتبها كان كاتب مصرى، و كتبها فى نهايات العصر المملوكى وبدايات العصر العثمانلى ما بين سنة 1475 و سنة 1529. و بياكد المؤرخ و الباحث الامريكى الكبير هارولد لام Harold Lamb ان هارون الرشيد اللى بيظهر فى الف ليله و ليله عباره عن تحريف و انه فى الاصل الظاهر بيبرس سلطان مصر. بتظهر فى الف ليله وليله اسامى موجوده فى سيرة الظاهر بيبرس زى "حبظلم بظاظا" اللى ظهر فى حكاية "علاء الدين مع زبيده العوديه" و اللى ليه نفس الصفات فى الكتابين، و بتظهر عبارات و الفاظ موجوده فى كتب مؤرخين مصر فى العصور الوسطى و حتى كلام جه على لسان سلاطين مصر فى العصر المملوكى.

الاكيد و الواضح لكل الباحثين و المؤرخين ان الف ليله و ليله على الاقل فيها جزء اتكتب فى مصر و اتضاف ليها فى عصر الدوله المملوكيه [3]، اللى خرجت فيه كمان سيرة الظاهر بيبرس و كتب فطاحل التاريخ زى المقريزى و ابن تغرى و ابن اياس و غيرهم. المؤرخ و المستشرق الالمانى اوجست مولر August Müller قدر يحدد جزء كبير من الف ليله و ليله اتكتب فى مصر [4]

الطبعات

اول طبعه للمخطوط المصرى كانت "طبعه بولاق الاولى" اللى صدرت سنة 1835 و تبعتها طبعة بولاق التانيه بعدها بتمانيه و عشرين سنه، الطبعتين دول بيعتبروا اصل كل الطبعات الشرقيه اللى صدرت بعد كده. ما بين سنة 1888 و 1890 اصدرت مطبعة الاباء اليسوعيين الكتاب فى خمس مجلدات بعد ما حذفت منه كلام اعتبرته مش مناسب. و اتبعتت النسخه المصريه للهند و اتطبعت فى كلكتا فى اربع مجلدات بين سنة 1839 و سنة 1842 و اتسمت الطبعه دى "طبعة كلكتا" او "طبعة كلكتا الكامله" و بعدين اطبعت كمان فى بومباى و صدرت فى اربع مجلدات [5].

الف ليله و ليله كانت موضوع رسالة الدكتوراه بتاعة الدكتوره سهير القلماوى باشراف طه حسين.

حكايات

بتتكون الف ليله و ليله من حكايات كتيره بتبدا كل حكايه او تكمله لحكايه بقول شهرزاد للملك شهريار "بلغنى ايها الملك السعيد". فيه قصص قصيره و فيه قصص طويله من القصص الصغيره قصة "حكاية اللص و والى الاسكندرية" و "حكاية الملك الناصر و الولاه الثلاثه" و "حكاية علاء الدين ابى الشامات" ابن شاه بندر تجار مصر. و من اشهر حكايات الف ليله و ليله "حكاية الاسكافى معروف" اللى كان جزماتى فى مصر المحروسه، و "ابو قير و ابو صير" و "على بابا" و "السندباد البحرى" و "علاء الدين" و "على زيبق المصرى".

اترجمت حكايات الف ليله و ليله بتصرف للفرنساوى عن طريق المستشرق انطوان جالان (1704 - 1717) و ظهرت فى اتناشر جزء، و اترجمت عن ترجمته للغات اوروبيه تانيه بطريقه مستمره فى القرن 18، و كان اهم اللى ترجموها سير ريتشارد بيرتون، و وليام لين، و ج. مردروس، و اتقلدت كتير فى قصص الاطفال و المسرحيات و الهمت رسامين و موسيقيين كتار. فولتير كان من الادبا الكبار اللى اتاثروا بالف ليله وليله و قراها اربعتاشر مره [6].

فهرست وملحوظات

  1. W.R. Benet, p.44
  2. حاطوم 1/3
  3. طه عبد الرؤوف 1/8
  4. Britannica p.976/IX
  5. حاطوم 1/4
  6. حاطوم 1/8

مراجع

  • احمد نظمي، (استاذ مساعد بقسم الدراسات العربية والاسلامية - جامعة وارسو)،الحكايات ذات الاصول المصرية فى الف ليلة، بحث للجمعيه االبولنديه المصريه 2008.
  • قاسم عبده قاسم (دكتور): بين التاريخ و الفولكلور، عين للدراسات الانسانية و الاجتماعية، القاهرة
  • عفيف نايف حاطوم (دكتور استاذ بكلية الاداب - الجامعه اللبنانيه الحكوميه)، الف ليله و ليله،الطبعه الاصليه الكامله، دار صادر، بيروت 2008.
  • طه عبد الرؤوف سعد،الف ليله و ليله، مقدمة، مكتبة زهران، القاهره 1999
  • الموسوعة الثقافية، مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر، القاهرة -نيويورك
  • Lamb, Harold. The Crusades. Garden City Publishing, 1934
  • Sallis, Eva. Sheherazade through the looking glass: the metamorphosis of the Thousand and One Nights, 1999
  • Benet, W.R.: The Reader Encyclopedia, j. W. Arrowsmith, Bristol 1977
  • The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن: