الف ليله و ليله

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
حواديت الف ليله وليله مليانه كلام بـالمصرى بيبين اصلها بوضوح.
الحكواتيه كانوا بيحكوا حواديت الف ليله و ليله قبل ما تتجمع فى كتاب.

الف ليله و ليله دى مجموعه من الحواديت منتشرة بلغات كتيره جدا، ومش معروف الحواديت دى بدت امتى او فين بالظبط. الف ليله و ليله ماكانش الاسم الاصلى للكتاب ده. الكتاب بدا كحواديت بيحكيها الحكواتيه اللى ما كانوش عارفين ان الحواديت حاتتجمع فى كتاب واحد اسمه الف ليله و ليله. و لا حتى عدد الحواديت اللى فى الكتاب ده 1001 حدوته. فى الاول الكتاب ده كان اسمه "الف خرافه" و بعدين بقى اسمه "الف ليله"، و ما حدش يعرف ليه الاسم اتغير او ليه اتسمى بعد كده الف ليله و ليله، لكن من المفترض ان ده حصل عشان الحواديت تتلائم مع اسطورة شهرزاد اللى قعدت تحكى كل ليله حكايه لشهريار.

نصوص حكايات الف ليله و ليله مليانه كلام بـ المصرى و امثال شعبيه مصريه صميمه و بتظهر فيها البيئه المصريه و اسواق القاهرة و اسكندرية بطريقه واقعيه عن اى مكان او بلد تانيه بتظهر فيها، و حتى الحكايات اللى حوداثها بتجرى بره مصر فيها ما يوحى بانها من خيال مصرى. و ده خلا كتير من العلما و الباحثين يرجحوا ان اصل الف ليله و ليله مصرى، رسمها نفس الخيال الشعبى المصرى اللى خلق سيرة الظاهر بيبرس و سيرة سيف بن ذى يزن.

بيرجح العلما و المؤرخين انها اتكتبت بشكلها الحالى فى القاهره فى مصر من حوالى سنة 1450 [1]، و بياكد الدكتور عفيف نايف حاطوم محقق كتاب الف ليله و ليله ان اصل كتاب الف ليله و ليله مصرى الفه كاتب مصرى [2]، و ده كمان اللى بيرجحه المؤرخ و المستشرق الكبير ادوارد لين Edward Lean مترجم الف ليله و ليله للانجليزى اللى قال فى مقدمة الترجمه الانجليزيه لحواديت الف ليله و ليلة (1839)، ان اللى كتبها كان كاتب مصرى، و كتبها فى نهايات العصر المملوكى وبدايات العصر العثمانلى ما بين سنة 1475 و سنة 1529. و بياكد المؤرخ و الباحث الامريكى الكبير هارولد لام Harold Lamb ان هارون الرشيد اللى بيظهر فى الف ليله و ليله عباره عن تحريف و انه فى الاصل الظاهر بيبرس سلطان مصر. بتظهر فى الف ليله وليله اسامى موجوده فى سيرة الظاهر بيبرس زى "حبظلم بظاظا" اللى ظهر فى حكاية "علاء الدين مع زبيده العوديه" و اللى ليه نفس الصفات فى الكتابين، و بتظهر عبارات و الفاظ موجوده فى كتب مؤرخين مصر فى العصور الوسطى و حتى كلام جه على لسان سلاطين مصر فى العصر المملوكى.

الاكيد و الواضح لكل الباحثين و المؤرخين ان الف ليله و ليله على الاقل فيها جزء اتكتب فى مصر و اتضاف ليها فى عصر الدوله المملوكيه [3]، اللى خرجت فيه كمان سيرة الظاهر بيبرس و كتب فطاحل التاريخ زى المقريزى و ابن تغرى و ابن اياس و غيرهم. المؤرخ و المستشرق الالمانى اوجست مولر August Müller قدر يحدد جزء كبير من الف ليله و ليله اتكتب فى مصر [4]

الطبعات

اول طبعه للمخطوط المصرى كانت "طبعه بولاق الاولى" اللى صدرت سنة 1835 و تبعتها طبعة بولاق التانيه بعدها بتمانيه و عشرين سنه، الطبعتين دول بيعتبروا اصل كل الطبعات الشرقيه اللى صدرت بعد كده. ما بين سنة 1888 و 1890 اصدرت مطبعة الاباء اليسوعيين الكتاب فى خمس مجلدات بعد ما حذفت منه كلام اعتبرته مش مناسب. و اتبعتت النسخه المصريه للهند و اتطبعت فى كلكتا فى اربع مجلدات بين سنة 1839 و سنة 1842 و اتسمت الطبعه دى "طبعة كلكتا" او "طبعة كلكتا الكامله" و بعدين اطبعت كمان فى بومباى و صدرت فى اربع مجلدات [5].

الف ليله و ليله كانت موضوع رسالة الدكتوراه بتاعة الدكتوره سهير القلماوى باشراف طه حسين.

حكايات

بتتكون الف ليله و ليله من حكايات كتيره بتبدا كل حكايه او تكمله لحكايه بقول شهرزاد للملك شهريار "بلغنى ايها الملك السعيد". فيه قصص قصيره و فيه قصص طويله من القصص الصغيره قصة "حكاية اللص و والى الاسكندرية" و "حكاية الملك الناصر و الولاه الثلاثه" و "حكاية علاء الدين ابى الشامات" ابن شاه بندر تجار مصر. و من اشهر حكايات الف ليله و ليله "حكاية الاسكافى معروف" اللى كان جزماتى فى مصر المحروسه، و "ابو قير و ابو صير" و "على بابا" و "السندباد البحرى" و "علاء الدين" و "على زيبق المصرى".

اترجمت حكايات الف ليله و ليله بتصرف للفرنساوى عن طريق المستشرق انطوان جالان (1704 - 1717) و ظهرت فى اتناشر جزء، و اترجمت عن ترجمته للغات اوروبيه تانيه بطريقه مستمره فى القرن 18، و كان اهم اللى ترجموها سير ريتشارد بيرتون، و وليام لين، و ج. مردروس، و اتقلدت كتير فى قصص الاطفال و المسرحيات و الهمت رسامين و موسيقيين كتار. فولتير كان من الادبا الكبار اللى اتاثروا بالف ليله وليله و قراها اربعتاشر مره [6].

فهرست وملحوظات

  1. W.R. Benet, p.44
  2. حاطوم 1/3
  3. طه عبد الرؤوف 1/8
  4. Britannica p.976/IX
  5. حاطوم 1/4
  6. حاطوم 1/8

مراجع

  • احمد نظمي، (استاذ مساعد بقسم الدراسات العربية والاسلامية - جامعة وارسو)،الحكايات ذات الاصول المصرية فى الف ليلة، بحث للجمعيه االبولنديه المصريه 2008.
  • قاسم عبده قاسم (دكتور): بين التاريخ و الفولكلور، عين للدراسات الانسانية و الاجتماعية، القاهرة
  • عفيف نايف حاطوم (دكتور استاذ بكلية الاداب - الجامعه اللبنانيه الحكوميه)، الف ليله و ليله،الطبعه الاصليه الكامله، دار صادر، بيروت 2008.
  • طه عبد الرؤوف سعد،الف ليله و ليله، مقدمة، مكتبة زهران، القاهره 1999
  • الموسوعة الثقافية، مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر، القاهرة -نيويورك
  • Lamb, Harold. The Crusades. Garden City Publishing, 1934
  • Sallis, Eva. Sheherazade through the looking glass: the metamorphosis of the Thousand and One Nights, 1999
  • Benet, W.R.: The Reader Encyclopedia, j. W. Arrowsmith, Bristol 1977
  • The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن:
الف ليله و ليله