ابن اياس

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
اذهب إلى التنقل اذهب إلى البحث
بدائع الزهور من بدائع مؤرخين مصر فى العصور الوسطى.
ابن إياس ابدع فى بدائع الزهور.

زين العابدين محمد بن احمد بن إياس الحنفى الناصرى القاهرى اتلقب بـ " ابو البركات" .( اتولد فى القاهره سنة 1448 - اتوفى فى القاهره سنة 1523 )، مؤرخ مصرى من اصل شركسى. من اشهر و أهم المؤرخين اللى أرخوا للعصر المملوكى و بالذات فى نهاياته قبل و فى فترة الغزو العثمانلى لمصر سنة 1517. و بكده بيعتبر من أهم مؤرخين مصر فى العصور الوسطى.

كتابه " بدائع الزهور فى وقائع الدهور " (5 اجزاء فى 6 مجلدات ) بيعتبر أهم مؤلفاته و أرخ فيه لتاريخ مصر الضخم من بداية التاريخ لغاية سنة 1522. وبيحكى فيه عن اللى حكموا مصر و المناطق اللى جنبها و الحاجات اللى حصلت و عن الوفود اللى كات بتيجى مصر من البلاد التانيه زى الهند و تركيا و اوروبا و شمال افريقيا و الحبشه و غيرها [1].

جده الامير إياس الفخر الظاهرى كان من مماليك الظاهر سيف الدين برقوق، و أبوه كان امير و على اتصال بالامرا و موظفين الدوله المصريه. ابن إياس كان بيكتب الشعر و كان بيحبه و فى كتابه أشعار من تأليفه و من تأليف غيره [2].

اسلوبه فى الكتابه و ترتيب الحوادث مميز جداً، و كان بيكتب بلغه عربيه بسيطه وواضحه مخلوطه باللغه المصريه اللى الناس بيتكلموها فى عيشتهم اليوميه [3]. وكان حريص على توضيح المصادر اللى إعتمد عليها فى الأحداث اللى ما عاصرهاش [2]. ابن إياس عاش فى عصر مؤرخ مصري كبير تاني اسمه " السيوطى " ( نسبه لأسيوط ).

ابن إياس عاصر حوادث نهاية عصر المماليك الشراكسه ( المماليك البرجيه ) و حضر الغزو العثمانلى ، و بيعتبر كتابه " بدائع الزهور فى وقائع الدهور " أهم مصدر للمعلومات عن الفتره دى اللى كتب عنها بالتفصيل بطريقة الحوليات يوم بيوم، وبيعتبر المؤرخ الوحيد اللى كتب عن الفتره دي.

الباحثين و المستشرقيين الغربيين اهتموا جداً بكتاب ابن إياس و عملوا عنه دراسات كتيره ، و كلفت جمعية المستشرقين الألمانيه باحثين مصريين بتحقيق الكتاب و نشرته ، و بكده قدمت خدمه كبيره لمصر و الباحثين و الدارسين [1].

" الزيني بركات " شخصيه حقيقيه من كتاب " بدائع الزهور فى وقائع الدهور " استلهمها الروائي المصري الكبير جمال الغيطانى فى روايته " الزينى بركات " اللى اشتهرت و إترجمت للغات كتيره بين قد إيه العالم المتقدم مهتم بتاريخ مصر و الادب المصري.

دون ابن إياس قصيده شعريه جميله و مؤثره مشهوره عن غزو العثمانليه لمصر سنة 1517 و اللى بيها انتهى العصر المملوكي و ضاع من مصر إستقلالها. بيقول مطلعها :

نوحوا على مصر لأمر قد جرى .:. من حادث عمت مصيبته الورى

من مؤلفاته

  • بدائع الزهور فى وقائع الدهور : موسوعه ضخمه عن تاريخ مصر من بداية التاريخ لسنة 1522 ، بيعتبر الجزء الاخير منه عن الغزو العثمانلى أهم اللى إتكتب فى التاريخ بخصوص الموضوع ده.
  • نشق الأزهار فى عجايب الاقطار ، و اسمه كمان " خريدة العجائب وبغية الطالب " : كتاب عن جغرافية مصر و مناطق تانيه منها الأندلس.
  • عقود الجمان فى وقائع الأزمان و ده غير كتاب المؤرخ بدر الدين العينى اللى له نفس العنوان.
  • نزهة الأمم فى العجائب والحكم : تاريخ مختصر للعالم.
  • مرجع الدهور.

فهرست

  1. أ ب ابن إياس، مقدمة الطبعه التانيه، 1
  2. أ ب ابن إياس، مقدمة الطبعه التانيه، 9
  3. مدحت الجيار، 31-12

المراجع

  • محمد بن احمد بن إياس الحنفى: بدائع الزهور فى وقائع الدهور ( 6 مجلدات )، الهيئة المصرية العامة للكتاب، 1982
  • ابن إياس : بدائع الزهور فى وقائع الدهور ( ملخص ), مدحت الجيار (دكتور)، الهيئة المصرية العامة للكتاب، القاهرة 2007.
  • المقريزي : السلوك لمعرفة دول الملوك ، دار الكتب, القاهرة 1996.