مملكة نوباتيا
| مملكة نوباتيا | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
 | ||||||
| عاصمه | فرس (النوبه) | |||||
| نظام الحكم | غير محدّد | |||||
| نظام الحكم | ملكيه | |||||
| الديانة | الكنيسه الارثوذكسيه المشرقيه | |||||
|
| ||||||
| الانتماءات والعضوية | ||||||
|
خطأ: الوظيفة "fs" غير موجودة. | ||||||
| التاريخ | ||||||
| ||||||
نوباطيا /noʊˈbeɪʃə/ أو نوباديا ( /noʊˈbeɪdiə/ ؛ اليونانية : Νοβαδία، نوباديا ؛ النوبية القديمة : ⲙⲓⲅⲛ̅ ميجين أو ⲙⲓⲅⲓⲧⲛ︦ ⲅⲟⲩⲗ، ميجيتين جول ( " أرض نوباديا " [1] ) كانت مملكة قديمة متأخرة فى النوبة السفلى ، جنوب مصر الحديثه. و خلفت مع المملكتين القبطيتين النوبيتين الأخريين، المقرة والعودية ، مملكة كوش . بعد تأسيسها حوالى سنة 400 ، اتوسعت نوباديا تدريجيا بهزيمة البليميين فى الشمال وضمّها لالمنطقة بين شلالى النيل التانى والتالت فى الجنوب. فى سنة 543، اعتنقت المسيحية القبطية . بعدين ضمتها مملكة المقرة، فى ظروف غامضه، خلال القرن السابع.
بحلول سنة 707، تم ضم نوباتيا لجارتها الجنوبية، ماكوريا . ظروف ده الاندماج مش معروفه. ومش معروف كمان اللى حصل للعيلة المالكه النوباديه. [2] مرجح أن الاندماج حدث قبل الغزو الإسلامى فى سنة 652، حيث تتكلم التواريخ العربيه عن دولة مسيحيه واحده بس فى النوبة ووصلت على الأقل لدنقلا القديمة . بيظهر ان نوباتيا قد حافظت على بعض الحكم الذاتى فى الدولة الجديدة. كان يحكمها أبرشية نوباتيا اللى كانت تلقب كمان بـ Domestikos of Pakhoras. اتعيين دول فى الأصل لكن يبدو أنهم كانو سلاليين فى الفترة اللاحقة. اتلقا بعض سجلاتهم فى حصن إبريم ،و ده بيبيين شخصية ذات قدر كبير من القوة.
غالبا ما يشار لنوباتيا باسم المريس فى المصادر التاريخية العربية . و فضلت أبرشية نوباديا جزء ماينفصلش من مملكة المقره لحد نهاية مملكة المقرة، و هو ما تؤكده وثيقة من سنة 1463 تذكر أبرشية اسمها تيدير. [3] [4]
صندوق خشبى مرصع بالعاج، جبل شوية (القرن الرابع الميلادى)
التاج الملكى المكتشف فى بلانة (القرن الخامس)
المسيحية
[تعديل]زى مااكدت الأدلة الكتابية و الأثرية، كانت المسيحية موجودة بالفعل بين أجزاء من المجتمع النوبادى لحد قبل التحول الرسمى سنة 543. [5] ممكن ابتدت النخبة النوبادية فى التفكير فى التحول للمسيحيه فى تلاتينات القرن السادس، بالتوازى مع قفل معبد إيزيس. [5] انتشرت المسيحية فى كل اماكن نوباديا على مستويات مختلفة بسرعات مختلفة. كانت المدن، زى ، سريعة فى تبنى الدين الجديد، فى الوقت نفسه لم يتم تنصير القرى لحد القرنين السابع والتاسع. [5] بيظهر ان المسيحية جنوب الشلال التانى قد ابتدت فى الانتشار فى وقت متأخر عن الشمال، ممكن من أواخر القرن السادس أو أوائل القرن السابع. [5] تم تحويل كتير من المعابد المصرية القديمة لكنائس ولصقها بلوحات جدارية مسيحية.
تاريخ
[تعديل]
نوباديا (نوبى قديم: Ⲛⲟⲩⲃⲁⲇⲓⲁ |Noubadia|; يونانى: Νοβαδἰα |Nobadia|) كانت مملكه مسيحيه قديمه فى النوبه التحتانيه و بعد كده هى منطقه من مملكة ماكوريا (Makuria; نوبى قديم: Ⲙⲁⲕⲟⲩⲣⲓⲁ; او مقرة) النوبيه. فى العاده بتتسمّا المَريس فى كتابات التاريخ العربى. إتأسست سنة 350 م و فضلت موجوده لحد سنة 650 تقريبا.
إحتمال إن نوباديا يكون اسسها Nobatae, اللى دعاه الامبراطور الرومانى ديوكلتيانوس |Diocletianus| للمنطقه من الصحرا المصريه عشان يساعد على غلب البليميين Blemmyae سنة 297. نوباتيا فى بدايتها ممكن تكون نفس الحضاره اللى إتعرفت لعلما الاثار بـ ثقافة بالانا Ballana. نتيجة كده النوباديين كانو ناجحين, و فيه مخطوطه لـ سيلكو Silko, "باسيليسكوس" النوبادى, بيدّعى إنه ساق البليميين لجوا الصحرا الشرقيه. حوالين الوقت ده العاصمه النوباديه إتأسست فى پاخوراس Παχώρας, دلوقتى فاراس (|Faras|; نوبى قديم: Ⲡⲁⲣⲁ); بعد شويه قليلين, نوباديا إاتحولت للمسيحيه الاورتودوكس الشرقيه (اللى مش خالدوقونيه).
سنة 701, نوباديا كانت مضمومه لجراتها الجنوبيه ماكوريا. ظروف الإتحاد ده مش معروفه. إحتمال كبير يكون حصل قبل الغزو الاسلامى سنة 652, عشان كتابات التاريخ العربى بتتكلم عن دوله مسيحيه واحده بس فى النوبه و وصلت ع الاقل لحد دونجولا العجوز (Dongola; نوبى قديم: Tungul) نوباديا باين عليها فضلت محافظه على شوية سياده فى الدوله الجديده. كان بيحكمها إپارخوس (يونانى: ἔπαρχος, حاكم) من نوباديا, اللى كان بيتسمّا كمان الدوميستيكوس (يونانى: δομέστικος) بتاع پاخوراس. دول كانو بيتعيّنو فى الاساس بس بان إنهم بيورّثو الحكم فى فتره متأخره. شوية تسجيلاتهم إتلقو فى قصر إبريم. بيقدّمو صوره لقوّه كبيره. على اى حال, شوية كتّاب عربى بيقولو على الدوله المتوحّده ”مملكة ماكوريا و نوباديا“, اللى ممكن توحى بمملكه دوبل على الاقل فى شوية فترات.
نوباديا كانت أقرب جزء بتاع النوبه لمصر و كانت الأكتر فى التعرض للضغوط بتاعة التعريب و الأسلمه. مع الوقت الناس بتوع نوباديا بالتدريج إتحودلو و إتجوّزو من العشاير المتعرّبه زى بنو كنز Banu Kanz, مع كده شويه فضلو مستقلين فى المملكه المسيحيه دوتاوو Dotawo لحد ما إتغزت من سنار Sennar سنة 1504.
- صور
نسخة من نقش قبطى فى معبد دندور تخليدا لذكرى تحويل المعبد لكنيسة فى عهد الملك إيربانوم (نص القرن السادس الميلادى)
نقوش قبطية فى معبد كلابشة تخلد ذكرى تحويله لكنيسة على ايد الأسقف بولس
جزء من إفريز كاتدرائية فاراس يرجع لأوائل القرن السابع
معبد أمادا المُحوّل مع القبة المسيحية اللى هُدمت دلوقتى
لوحات تالفة للقديسين المسيحيين جوه معبد أمادا
مخطط الكنيسة المسيحية (باللون الأحمر) المُدمجة فى معبد وادى السبوع
لوحة مسيحية للقديس بطرس فى معبد وادى السبوع
اللوحات الجدارية المسيحية فى معبد كلابشة
لوحة للسيد المسيح على سقف معبد أبو رجوع المُحوّل قرب جبل عدة
.jpg)
مصادر
[تعديل]- Relations between Islamic Egypt and Christian Nubia: the Case of the Baqt نسخة محفوظة 2011-02-23 على موقع Wikiwix, a paper by Richard Lobban
- Arkamani: Sudan Electronic Journal of Archaeology and Anthropology نسخة محفوظة 2007-02-25 على موقع واي باك مشين.
- The Medieval Kingdoms of Nubia: Pagans, Christians and Muslims along the Middle Nile, by Derek Welsby
مراجع
[تعديل]- ↑ Pierce، Richard. "Nubian Toponyms in Medieval Nubian Sources". Dotawo: A Journal of Nubian Studies. ج. 4.
- ↑ Welsby 2002.
- ↑ Lajtar 2011.
- ↑ Werner 2013.
- 1 2 3 4 Obluski 2014.