الف ليله و ليله

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
حواديت الف ليله وليله مليانه كلام بـالمصرى بيبين اصلها بوضوح.
الحكواتيه كانوا بيحكوا حواديت الف ليله و ليله قبل ما تتجمع فى كتاب.

الف ليله و ليله دى مجموعه من الحواديت منتشرة بلغات كتيره جدا، ومش معروف الحواديت دى بدت امتى او فين بالظبط. ألف ليله و ليله ماكانش الإسم الاصلى للكتاب ده. الكتاب بدا كحواديت بيحكيها الحكواتيه اللى ما كانوش عارفين ان الحواديت حاتتجمع فى كتاب واحد اسمه الف ليله و ليله. و لا حتى عدد الحواديت اللى فى الكتاب ده 1001 حدوته. فى الأول الكتاب ده كان اسمه "الف خرافه" و بعدين بقى اسمه "الف ليله"، و ما حدش يعرف ليه الاسم اتغير أو ليه اتسمى بعد كده الف ليله و ليله، لكن من المفترض ان ده حصل عشان الحواديت تتلائم مع اسطورة شهرزاد اللى قعدت تحكى كل ليله حكايه لشهريار.

نصوص حكايات الف ليله و ليله مليانه كلام بـ المصرى و أمثال شعبيه مصريه صميمه و بتظهر فيها البيئه المصريه و أسواق القاهرة و اسكندرية بطريقه واقعيه عن أى مكان أو بلد تانيه بتظهر فيها، و حتى الحكايات اللى حوداثها بتجرى بره مصر فيها ما يوحى بإنها من خيال مصرى. و ده خلا كتير من العلما و الباحثين يرجحوا إن أصل ألف ليله و ليله مصرى، رسمها نفس الخيال الشعبى المصرى اللى خلق سيرة الظاهر بيبرس و سيرة سيف بن ذى يزن.

بيرجح العلما و المؤرخين انها اتكتبت بشكلها الحالى فى القاهره فى مصر من حوالى سنة 1450 [1]، و بيأكد الدكتور عفيف نايف حاطوم محقق كتاب الف ليله و ليله إن اصل كتاب الف ليله و ليله مصرى ألفه كاتب مصرى [2]، و ده كمان اللى بيرجحه المؤرخ و المستشرق الكبير ادوارد لين Edward Lean مترجم الف ليله و ليله للانجليزى اللى قال فى مقدمة الترجمه الانجليزيه لحواديت الف ليله و ليلة (1839)، إن اللى كتبها كان كاتب مصرى، و كتبها فى نهايات العصر المملوكى وبدايات العصر العثمانلى ما بين سنة 1475 و سنة 1529. و بيأكد المؤرخ و الباحث الأمريكى الكبير هارولد لام Harold Lamb إن هارون الرشيد اللى بيظهر فى الف ليله و ليله عباره عن تحريف و انه فى الأصل الظاهر بيبرس سلطان مصر. بتظهر فى الف ليله وليله اسامى موجوده فى سيرة الظاهر بيبرس زى "حبظلم بظاظا" اللى ظهر فى حكاية "علاء الدين مع زبيده العوديه" و اللى ليه نفس الصفات فى الكتابين، و بتظهر عبارات و ألفاظ موجوده فى كتب مؤرخين مصر فى العصور الوسطى و حتى كلام جه على لسان سلاطين مصر فى العصر المملوكى.

الأكيد و الواضح لكل الباحثين و المؤرخين إن الف ليله و ليله على الأقل فيها جزء اتكتب فى مصر و اتضاف ليها فى عصر الدوله المملوكيه [3]، اللى خرجت فيه كمان سيرة الظاهر بيبرس و كتب فطاحل التأريخ زى المقريزى و ابن تغرى و ابن إياس و غيرهم. المؤرخ و المستشرق الالمانى اوجست مولر August Müller قدر يحدد جزء كبير من الف ليله و ليله اتكتب فى مصر [4]

الطبعات

اول طبعه للمخطوط المصرى كانت "طبعه بولاق الأولى" اللى صدرت سنة 1835 و تبعتها طبعة بولاق التانيه بعدها بتمانيه و عشرين سنه، الطبعتين دول بيعتبروا أصل كل الطبعات الشرقيه اللى صدرت بعد كده. ما بين سنة 1888 و 1890 اصدرت مطبعة الأباء اليسوعيين الكتاب فى خمس مجلدات بعد ما حذفت منه كلام اعتبرته مش مناسب. و اتبعتت النسخه المصريه للهند و اتطبعت فى كلكتا فى اربع مجلدات بين سنة 1839 و سنة 1842 و اتسمت الطبعه دى "طبعة كلكتا" أو "طبعة كلكتا الكامله" و بعدين اطبعت كمان فى بومباى و صدرت فى اربع مجلدات [5].

الف ليله و ليله كانت موضوع رسالة الدكتوراه بتاعة الدكتوره سهير القلماوى بإشراف طه حسين.

حكايات

بتتكون الف ليله و ليله من حكايات كتيره بتبدأ كل حكايه او تكمله لحكايه بقول شهرزاد للملك شهريار "بلغنى أيها الملك السعيد". فيه قصص قصيره و فيه قصص طويله من القصص الصغيره قصة "حكاية اللص و والى الاسكندرية" و "حكاية الملك الناصر و الولاه الثلاثه" و "حكاية علاء الدين أبى الشامات" ابن شاه بندر تجار مصر. و من اشهر حكايات الف ليله و ليله "حكاية الاسكافى معروف" اللى كان جزماتى فى مصر المحروسه، و "ابو قير و ابو صير" و "على بابا" و "السندباد البحرى" و "علاء الدين" و "على زيبق المصرى".

اترجمت حكايات الف ليله و ليله بتصرف للفرنساوى عن طريق المستشرق انطوان جالان (1704 - 1717) و ظهرت فى اتناشر جزء، و اترجمت عن ترجمته للغات أوروبيه تانيه بطريقه مستمره فى القرن 18، و كان أهم اللى ترجموها سير ريتشارد بيرتون، و وليام لين، و ج. مردروس، و اتقلدت كتير فى قصص الأطفال و المسرحيات و الهمت رسامين و موسيقيين كتار. فولتير كان من الادبا الكبار اللى اتاثروا بألف ليله وليله و قراها اربعتاشر مره [6].

فهرست وملحوظات

  1. W.R. Benet, p.44
  2. حاطوم 1/3
  3. طه عبد الرؤوف 1/8
  4. Britannica p.976/IX
  5. حاطوم 1/4
  6. حاطوم 1/8

مراجع

  • أحمد نظمي، (أستاذ مساعد بقسم الدراسات العربية والاسلامية - جامعة وارسو)،الحكايات ذات الأصول المصرية في ألف ليلة، بحث للجمعيه االبولنديه المصريه 2008.
  • قاسم عبده قاسم (دكتور): بين التاريخ و الفولكلور، عين للدراسات الانسانية و الاجتماعية، القاهرة
  • عفيف نايف حاطوم (دكتور استاذ بكلية الاداب - الجامعه اللبنانيه الحكوميه)، الف ليله و ليله،الطبعه الأصليه الكامله، دار صادر، بيروت 2008.
  • طه عبد الرؤوف سعد،الف ليله و ليله، مقدمة، مكتبة زهران، القاهره 1999
  • الموسوعة الثقافية، مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر، القاهرة -نيويورك
  • Lamb, Harold. The Crusades. Garden City Publishing, 1934
  • Sallis, Eva. Sheherazade through the looking glass: the metamorphosis of the Thousand and One Nights, 1999
  • Benet, W.R.: The Reader Encyclopedia, j. W. Arrowsmith, Bristol 1977
  • The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن:
الف ليله و ليله