الف ليله و ليله
من ويكيبيديا
الف ليله و ليله دى مجموعه من الحواديت منتشرة بلغات كتيره جدا ، ومش معروف الحواديت دى بدت امتى او فين بالظبط . ألف ليله و ليله ماكانش الإسم الاصلى للكتاب ده. الكتاب بدا كحواديت بيحكيها الحكواتيه اللى ما كانوش عارفين ان الحواديت حا تتجمع فى كتاب واحد اسمه الف ليله و ليله. و لا حتى عدد الحواديت اللى فى الكتاب ده 1001 حدوته. فى الأول الكتاب ده كان اسمه " الف خرافه " و بعدين بقى اسمه " الف ليله " ، و ما حدش يعرف ليه الاسم اتغير أو ليه اتسمى بعد كده الف ليله و ليله ، لكن من المفترض ان ده حصل عشان الحواديت تتلائم مع اسطورة شهرزاد اللى قعدت تحكى كل ليله حكايه لشهريار.
نصوص حكايات الف ليله و ليله مليانه كلام بـ المصرى و بتظهر فيها البيئه المصريه و أسواق القاهرة و اسكندرية بطريقه واقعيه عن أى مكان أو بلد تانيه بتظهر فيها ، و حتى الحكايات اللى حوداثها بتجرى بره مصر فيها ما يوحى بإنها من خيال مصرى. و ده خلى كتير من العلما و الباحثين يرجحوا إن أصل ألف ليله و ليله مصرى [1] ، رسمها نفس الخيال الشعبى المصرى اللى خلق سيرة الظاهر بيبرس. و بيأكد المؤرخ و الباحث الأمريكى الكبير هارولد لام Harold Lamb إن هارون الرشيد اللى بيظهر فى الف ليله و ليله عباره عن تحريف و انه فى الأصل الظاهر بيبرس سلطان مصر.
و بيرجح المؤرخ و المستشرق الكبير ادوارد لين Edward Lean ، زى ما قال فى مقدمة الترجمه الانجليزيه لحواديت الف ليله و ليلة (1839)، إن اللى كتبها كان كاتب مصرى، و كتبها فى نهايات العصر المملوكى وبدايات العصر العثمانلى ما بين سنة 1475 و سنة 1529.
الأكيد و الواضح لكل الباحثين و المؤرخين إن الف ليله و ليله على الأقل فيها جزء اتكتب فى مصر و اتضاف ليها فى عصر الدوله المملوكيه اللى خرجت فيه كمان سيرة الظاهر بيبرس.
اول طبعه للمخطوط المصرى كانت " طبعه بولاق الأولى" اللى صدرت سنة 1835 و تبعتها طبعة بولاق التانيه بعدها بتمانيه و عشرين سنه ، الطبعتين دول بيعتبروا أصل كل الطبعات الشرقيه اللى صدرت بعد كده. ما بين سنة 1888 و 1890 اصدرت مطبعة الأباء اليسوعيين الكتاب فى خمس مجلدات بعد ما حذفت منه كلام اعتبرته مش مناسب. و اتبعتت النسخه المصريه للهند و اطبعت فى كلكتا فى اربع مجلدات بين سنة 1839 و سنة 1842 و اتسمت الطبعه دى " طبعة كلكتا " أو " طبعة كلكتا الكامله " و بعدين اطبعت كمان فى بومباى و صدرت فى اربع مجلدات [2].
الف ليله و ليله كانت موضوع رسالة الدكتوراه بتاعة الدكتوره سهير القلماوى بإشراف طه حسين.
أشهر حكايات الف ليله و ليله حكايات " على زيبق المصرى " و " ابو قير و ابو صير" و " على بابا " و " السندباد البحرى " و " علاء الدين " ، و اترجمت الحكايات بتصرف للفرنساوى عن طريق المستشرق انطوان جالان ( 1704 - 1717 ) و اترجمت عن ترجمته للغات أوروبيه تانيه بطريقه مستمره فى القرن 18 ، و كان أهم اللى ترجموها ريتشارد بيرتون ، و وليام لين ، و ج. مردروس ، و اتقلدت كتير فى قصص الأطفال و المسرحيات و الهمت رسامين و موسيقيين كتار. فولتير كان من الادبا الكبار اللى اتاثروا بألف ليله وليله و قراها اربعتاشر مره [3].
فهرست وملحوظات
مراجع
- أحمد نظمي، ( أستاذ مساعد بقسم الدراسات العربية والاسلامية - جامعة وارسو)،الحكايات ذات الأصول المصرية في ألف ليلة ، بحث للجمعيه االبولنديه المصريه 2008.
- قاسم عبده قاسم (دكتور) : بين التاريخ و الفولكلور، عين للدراسات الانسانية و الاجتماعية، القاهرة
- عفيف نايف حاطوم ( دكتور ) ، الف ليله و ليله ،الطبعه الأصليه الكامله ، دار صادر ، بيروت 2008.
- طه سعيد ،الف ليله و ليله ، مقدمة ، مكتبة زهران ، القاهره 1999
- الموسوعة الثقافية، مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر، القاهرة -نيويورك
- Lamb, Harold. The Crusades. Garden City Publishing, 1934
