نبط

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
سلع (پيترا) عاصمة النبط الشماليه

النبط أو الأنباط (التسميه العبرى: נְבָיוֹת Nevayōt)‏، قبايل عربيه اسست فى القرون الاخيره قبل الميلاد مملكه على أنقاض المملكة الأدومية فى شمال الجزيرة العربية(السعودية) و جنوب الشام.

عاصمتهم الشماليه كان إسمها "سلع" وكات فى وادى موسى جنب معان. و عاصمتهم الجنوبيه "الحجر" و اسمها دلوقتى مداين صالح فى شمال الجزيره العربيه، اللى زارها المستكشف تشارلز دوتى سنة 1876.

إسم "سلع" النبطى مش معروف لكن اليونانيين و الرومان كانوا بيسموها پيترا Petra يعنى الصخره.

مفيش حاجه معروفه عن تاريخ النبط قبل العصر الهيلينستى و أول ظهور ليهم كان سنة 312 قبل الميلاد فى بدايات عصر الدولة البطلميه فى مصر، بقولة "ديودوروس الصقلى" إن انتيجونس بعت حملتين لتأديب النبط سنة 312 ق.م. و بيحكى ديودوروس إن قبايل البدو، اللى كات عايشه جنب "سلع" (پيترا)، اتحدت و بقى ليها ملك و بنت مدن و قرى على خرايب المملكة الأدومية.

الحجر (مداين صالح دلوقتى) عاصمة النبط الجنوبيه بتقع في محافظة العلا في السعودية

أول ملك نبطى معروف فى التاريخ هو حارثه الأول اللى حكم سنة 169 ق.م. و بعده حكم هرثم أو هرثمه (Erotimus) من 139 لغاية 100 قبل الميلاد و بيعتبر المؤسس الحقيقى لدولة النبط. و هاجم سوريا و دخل فى حروب ضد بطليموس التاسع (لاثوروس) و كليوباترا التالته ملوك مصر. و دخل النبط فى منازعات مع الرومان اللى خافوا على مستعمراتهم فى سوريا.

فى سنة 85 ق.م. هجم حارثه التالت على سوريا و استولى على دمشق و سك فيها عمله بإسمه لكن الملك الرومانى بومبى طرده و رجعها تانى مستعمره للأمبراطوريه الرومانيه.

و فى سنة 23 ق.م. أيام عبدت التالت ملك النبط، انتزع اغسطس قيصر الرومان أورانيتيس و تراخونيتيس و باتانيا من النبط، و دى كات مقاطعات فى جنوب سوريا و شرق الأردن و إداها لصاحبه هيرود العظيم ملك اليهود.

اتولى حارثه الرابع حكم النبط من سنة 9 لسنة 40 ق.م، و كان أغسطس بيحبه فاهديت المنازعات و اتحسنت العلاقات بين الرومان و النبط ووصلت مملكتهم ذروتها، و حط الرومان حاميه رومانيه فى مدينة لوكى كومى Leuke kome (المدينه البيضه) [1] النبطيه لردع تسلل العرب البدو لمصر.

نهاية مملكة النبط[تعديل]

العلاقات بين حارثه الرابع و المملكه اليهوديه كات كويسه و مسالمه لدرجة إن هيرود اتجوز بنت حارثه، لكن بعد ما سابها رجعت لأبوها و اتعكرت العلاقات و قامت منازعات. و فى سنة 38، فى عهد كاليجولا، استولى حارثه الرابع على دمشق و فضلت فى إيد النبط لغاية سنة 62. فى عهد مالك التانى اللى حكم من سنة 48 لغاية سنة 71 قرر الرومان هدم المملكه النبطيه، فبدأوا يبعتوا حملات ورا حملات لغاية ما حاكم سوريا الرومانى كورنيلنيس بالما Cornilnis Palma هزم أخر ملوك النبط ربيئل التانى، و استولى على عاصمتهم سلع (پيترا)، و ضمها للمملكه الرومانيه سنة 106، و بكده انتهت دولة النبط.

لغة النبط[تعديل]

النبط كانوا قبايل عربيه بدائيه بتتكلم عربى هاجموا بلاد آراميه فإتعلموا منهم و إتحضروا، و استخدموا اللغه الآراميه فى الكتابه المنقوشه، بس فضلوا يتكلموا مع بعض عربى فى عيشيتهم اليوميه [2].

فى النقوش النبطيه استخدموا ساعات كلمات عربيه بدل الآرامى. زى مثلاً كلمة "قبرا" الآراميه كتبوها "ضريح". و استخدموا حرف "الفاء" للترتيب زى العربى، و بعكس الآراميين استعملوا الماضى فى الدعا بدل المضارع زى لعن ذو الشرى (اسم اله) [3].

الآلهة النبطيه[تعديل]

  • ذو الشرى: إلاههم الرئيسى (كان له بيت بيحجوا له فى الجزيره العربيه)
  • إلهى: سعد إلهى = سعد الله
  • إله: إلها إله معينو = الإله إله معين
  • إل: بيتضاف فى الأسامى زى هبئيل و ربئيل
  • مناة: آلهة الحظ (كان لها بيت بيحجوا له فى الجزيره العربيه)
  • قيسى
  • اللات (كان لها بيت بيحجوا له فى مكة)

ملوك النبط المعروفين[تعديل]

  • حارثه الأول 169 ق.م.
  • هرثم (هرثم) 139 - 100 ق.م.
  • حارثة التانى 96 ق.م.
  • عبدت الأول 90 ق.م.
  • ربئيل الأول
  • حارثة التالت (ابن عبدت الاول) 87 - 62 ق.م.
  • عبدت التانى 62 - 60 ق.م.
  • مالك الاول 60 - 28 ق.م.
  • عبدت التالت 28 - 9 ق.م.
  • حارثة الرابع 9 ق.م. - 40
  • مالك التانى 48 - 71
  • ربئيل التانى 71 - 106

فهرس وملحوظات[تعديل]

  1. لوكى كومى (الحوراء قبل كده) عمرها اليونانيين على ساحل البحر الأحمر عشان تحمى المراكب المصريه كات مينا للمراكب المصريه
  2. خليل نامى، 20
  3. خليل نامى، 21

مراجع[تعديل]

  • خليل يحيى نامى (دكتور استاذ فى تاريخ النبط و اللغة النبطية واللغه العربية)، العرب قبل الإسلام، دار المعارف، القاهرة 1986
  • عباس محمود العقاد، طوالع البعثة المحمدية، دار نهضة مصر، القاهرة 1977
  • سيد القمنى (دكتور)، الحزب الهاشمى و تأسيس الدولة الإسلاميه، سينا للنشر، القاهرة 1990
  • Desmond Wilcox, Explorers, British Broadcasting Corporation, London 1975
Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن:
نبط