الأزهر

من ويكيبيديا، الموسوعه الحره
روح على: استكشاف، تدوير
الأزهر - القاهره.

الجامع الازهر، القاهرة، مصر، بناه جوهر الصقلى قائد المعز لدين الله الفاطمى سنة 970، و أقيمت به أول صلاة جمعه سنة 972. عند بناءه كان يتكون من ثلاث أيوانات حول الصحن، وكان أكبرها أيوان القبله، و كان به خمس أروقة. وعلى مر السنين والعهود تمت فيه بعض الزيادات، أهمها فى عصر الدوله المملوكيه. مساحته الآن حوالى 12.000 م مربع. للجامع ثمانية أبواب تمن أبواب.

شيد الجامع الأزهر فى الأصل للصلاة ، واقتصرت فى أول الأمر الحلقات الدراسيه المقامة به على الدعايه للحكم الفاطمى و نشر الفقه الشيعى. كان الوزير ابن كلس من الأوائل الذين درسوا فيه، وعين به 37 فقيهاً للتدريس و خصص لهم مرتبات شهرية ومنحهم سكناً.

بنى الفاطميون الجامع الازهر لكي يكون مسجداً جامعاً فى عاصمتهم الجديدة. حيث كان في مصر آنذاك مسجدان جامعان هما جامع عمرو بن العاص فى الفسطاط و جامع أحمد بن طولون فى القطائع ، و كان هناك مسجداً جامعاً تالتاً فى العسكر لكن وقتها كان أطلالاً. هدف الفاطميين من بنا الازهر جنب عادة بنا المساجد الجامعه فى العواصم الجديده و انه يكون مكان يصلى فيه الخليفه و العسكر انه يكون كمان مركز لنشر مذهبهم الشيعى و رمز لانتصارهم على الدوله العباسيه. ابتدا بنا الازهر فى ابريل 970م و خلص بناه فى سنتين و تلت تشهر و اتفتح للصلا لاول مره يوم الجمعه 21 يونيه سنة 972م ( 7 رمضان 361هـ ). فى الاول ماكانش اسمه الجامع الازهر لكن " جامع القاهره " و ده كان اسمه الغالب تقريباً طول العصر الفاطمى ، و بيتقال انه اتسمى الجامع الازهر فى عهد العزيز بالله اللى بنى قصور اتسمت " القصور الزاهره " فسمو جامع القاهره " الأزهر " ، لكن الارجح انه اتسمى نسبه للسيده فاطمة الزهراء اللى اتنسب اسم الدوله الفاطميه ليها.

فى البدايه الازهر كانت صفته دينيه زى المساجد الجامعه التانيه لكن بعد شويه اخد صفه علميه تعليميه ، و ده حصل من وقت ما الفاطميين قررو نشر مذهبهم عن طريق دروس بتتدرس فى حلقاته و فضلت الصفه التعليميه للازهر سايده طول العصر الفاطمى [1].

بعد ما قضى صلاح الدين الأيوبى (1137 - 1193) على الدوله الفاطميه و حول مصر للمذهب السنى سنة 1171، اتوقفت صلاة الجمعه فيه لغاية ما رجعها السلطان الظاهر بيبرس (حكم 1260 - 1277) [2].

فضلت الدراسه فى الجامع الأزهر بنظام الحلقات حوالين الشيخ المدرس لغاية ما صدر أول قانون للأزهر سنة 1872 بينظم طريقة اللحصول على شهادة العالميه و درجاتها. فى زمن محمد عبده (مفتى مصر مش شيخ الازهر) اتعملت فى الازهر لجنة اداره دايمه عشان تشرف على التدريس و نظام الأروقه. و فى سنة 1896 صدر قانون كساوى العلما و درجاتهم، و بعد كده اتعملت لايحة مرتبات، و اتنظمت شئون الأساتذه و الطلاب. اتضافت للمناهج مواد جديده زى الأخلاق و الحساب و الجبر و الهندسه و التاريخ الاسلامى، و تقويم البلدان. و فى سنة 1911 صدر قانون ينظم الدراسه فى مراحل، لكل منها نظام، و مواد تعليميه خاصه بيها. فى سنة 1930، وقت الشيخ المراغى، صدر قانون مهم حول الازهر لجامعه اسلاميه. و اتطورت الدراسه فيه بقوانين 1936 و 1937 و 1938.

جامعة الأزهر[تعديل]

فى سنة 1961 صدر قانون تطوير الأزهر اللى نظم المعاهد الدينيه، و الدراسات العاليه فى كلياته التلاته: أصول الدين، و الشريعة، و اللغه العربيه. و بمقتضى القانون ده اتعملت كليات جامعيه مدنيه جنب التلت كليات الدينيه.

بيتبع الأزهر معاهد ابتدائيه و اعداديه و ثانويه. وبييجى لجامعة الازهر طلاب من برا مصر من دول كتيره عشان يدرسوا.

الازهر، زائد انه جامعه، مؤسسه دينيه مهمه، وشيخ الازهر منصب مهم جدا فى الحكومه المصريه و بيعينه رئيس الدوله المصريه. فى الوقت الحالى، شيخ الازهر هو فضيلة الإمام الأكبر احمد محمد الطيب. الأزهر كجامع بيتبع وزارة الأوقاف مش مشيخة الأزهر، و مقر الجامعه فى مدينة نصر و الدراسه.

من أشهر شيوخ الأزهر

حسونة بن عبد الله النواوى، (1909)، و محمد مصطفى المراغى (1928 - 1930) و (1935 - 1945)، و مصطفى عبد الرازق (1945 - 1947)، و محمود شلتوت (1958 - 1963)، و محمد سيد طنطاوى (1996-2010). شيخ الازهر الحالى هو الدكتور احمد محمد الطيب.

فهرست وملحوظات[تعديل]

  1. الشيال، ج1/147-149
  2. المقريزي، 2/42

مراجع[تعديل]

  • جمال الدين الشيال (أستاذ التاريخ الإسلامي): تاريخ مصر الإسلامية ( جزئين )، دار المعارف، القاهرة 1966.
  • المقريزي: السلوك لمعرفة دول الملوك (8أجزاء)، دار الكتب، القاهرة 1996.
  • المقريزى: المواعظ و الاعتبار بذكر الخطط والآثار (4 أجزاء)، مطبعة الأدب، القاهرة 1968.
  • الموسوعة الثقافية، مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر، القاهرة - نيويورك
Commons-logo.svg
فيه فايلات فى تصانيف ويكيميديا كومونز عن:
الأزهر